Bánh chưng đen - nét tinh tế trong ẩm thực của đồng bào Tày

Bánh chưng đen là đặc sản của người Tày. Ngày nay, đây không chỉ là món ăn để dâng cúng tổ tiên trong dịp tết, mà nhu cầu sử dụng bánh gần như quanh năm. Sản phẩm bánh chưng đen rất độc đáo, thể hiện sự tinh tế và khéo léo của người làm bánh.
Bánh chưng đen chín dẻo quánh có nhân vàng ươm.

Với người Tày, làm bánh chưng đen thường là công việc của phụ nữ. Nắm được nhu cầu của thị trường và mong muốn quảng bá đặc sản của địa phương đến du khách, gia đình bà Hoàng Thị Huế, ở tổ dân phố Mạ 2, thị trấn Khánh Yên (huyện Văn Bàn) đã nhiều năm làm và bán loại bánh này.

Để hiểu rõ về cách gói bánh chưng đen, chúng tôi đã tham gia một buổi làm bánh với gia đình bà Huế. Công đoạn làm bánh khá cầu kỳ, nguyên liệu phải được chọn kỹ, gồm gạo nếp, đỗ xanh, thịt lợn, lá dong, gia vị và đặc biệt phải có bột than. Khâu quan trọng nhất chính là tạo màu đen cho bánh chưng. Màu của bánh được làm từ bột than của cây núc nác. Người dân lựa chọn những cành núc nác trên rừng, chặt về phơi khô, đốt thành than rồi đem giã. Bột than được trộn đều với gạo nếp, đảo đều tay cho đến khi gạo quyện với bột than thành màu đen nhánh; khi dùng tay miết mạnh vào hạt gạo, nếu gạo vẫn giữ được màu đen thì đạt yêu cầu.

Người Tày gói bánh chưng đen không cần dùng khuôn. Bánh cũng thường không gói thành hình vuông mà là hình tròn, dài hoặc gói bánh gù phần giữa. Thời gian luộc bánh chưng đen từ 10 đến 12 tiếng. Bánh chín dẻo quánh, nhân vàng ươm màu đỗ, thơm lừng mùi hành mỡ, hạt tiêu, mùi lá dong và mùi thơm đặc biệt của núc nác. Khi thưởng thức, họ lấy chính sợi lạt quấn quanh thân bánh để cắt thành từng khoanh. Ưu điểm của bánh chưng đen là thời gian sử dụng lâu hơn so với bánh chưng khác, có thể để được từ 3 đến 5 ngày trong điều kiện thường.

Với việc làm bánh chưng đen, gia đình bà Huế giúp phụ nữ trong tổ có thêm việc làm.

Bà Huế cho biết: Trung bình mỗi ngày, gia đình tôi làm khoảng 1.000 chiếc bánh chưng đen. Ngày rằm, ngày lễ, lượng bánh sẽ lên đến 1.500 chiếc vì có nhiều người từ thành phố Lào Cai và một số tỉnh đặt mua. Thời gian tới, gia đình tôi muốn mở rộng quy mô sản xuất, xây nhà làm bánh, đặt nồi nấu to hơn và làm kho chứa nguyên liệu, đồng thời thành lập tổ liên kết làm bánh chưng đen để tạo việc làm cho chị em ở địa phương, tăng thêm thu nhập, sau đó đăng ký nhãn hiệu đối với sản phẩm và mở rộng thị trường tiêu thụ.  

Theo Thu Hoàng/LCĐT

Tin Liên Quan

Bánh chưng cốm của người Thái

Vùng đất Thẳm Dương (Văn Bàn) không chỉ nổi tiếng với giống nếp đệ nhất “nữ hoàng” Khảu Tan Đón, còn có món bánh chưng cốm đang được cấp ủy, chính quyền cùng đồng bào dân tộc Thái nơi đây xây dựng trở thành thương hiệu riêng.

Làng làm bánh chưng Ún Tà vào tết

Đến làng Ún Tà, xã Cốc San (thành phố Lào Cai) những ngày tháng Chạp. Từ đầu làng, chúng tôi đã nghe tiếng máy cắt ống cây nứa, tiếng lách cách chẻ ống lam, đặc biệt là mùi gạo nếp thơm nức của những mẻ bánh chưng vừa luộc sẵn sàng phục vụ khách hàng chuẩn bị đón tết.

Dúa chỏ - Món quà vặt của vùng cao

Cách trung tâm huyện Bắc Hà khoảng 10 km, xã Hoàng Thu Phố có 5 thôn, chủ yếu là đồng bào Mông sinh sống. Nơi đây có khí hậu mát mẻ, cảnh sắc thiên nhiên tươi đẹp, quần thể cây chè di sản và bất cứ du khách nào đến Hoàng Thu Phố cũng được người dân mời thưởng thức món “dúa chỏ” (bánh nếp đường)...

Tạo sự đột phá về phát triển kinh tế cửa khẩu

Việc mở và nâng cấp 2 cặp cửa khẩu: Mường Khương - Kiều Đầu (Vân Nam), Bản Vược (Bát Xát) - Pả Sa (Vân Nam) thành cửa khẩu quốc tế; mở 6 lối thông quan/đường chuyên dụng vận chuyển hàng hóa thuộc các cặp cửa khẩu quốc tế, cửa khẩu song phương trên địa bàn có ý nghĩa rất quan trọng đối với sự phát...

Bản Hồ mùa cốm mới

Khi tiết thu se lạnh, những ruộng lúa nếp bắt đầu chắc hạt, người dân xã Bản Hồ (thị xã Sa Pa) háo hức bước vào vụ cốm mới. Những hạt cốm màu xanh ngọc, dẻo thơm càng cuốn hút du khách đến với vùng đất này.

Bánh chuối - hương vị ẩm thực đặc trưng của người Tày

Trong văn hóa ẩm thực mỗi dân tộc, mỗi địa phương đều có những món ăn độc đáo, mang đậm nét văn hóa ẩm thực đặc trưng của từng dân tộc. Đối với dân tộc Tày ở Văn Bàn (Lào Cai), nhiều món bánh của họ đã trở thành đặc sản, ăn một lần là nhớ mãi và bánh chuối là một món ăn như vậy, bình dị...