Theo đường cao tốc Nội Bài - Lào Cai, rẽ nút giao IC16 vào Quốc lộ 279, bạn sẽ bất ngờ khi men theo chân núi Tam Đỉnh sừng sững canh giữ một vùng mỏ sắt Quý Xa, vượt dốc cổng trời, phóng tầm mắt bao quát thị trấn Khánh Yên đẹp tựa bức tranh sơn thủy. Khúc dạo đầu trong chuyến đi, bạn sẽ được chiêm ngưỡng vẻ đẹp hùng vĩ của núi Gia Lan ẩn hiện trong làn sương mảnh mai. Khánh Yên Thượng nằm khiêm nhường dưới chân núi như nét nhấn trong bức tranh tổng thể của miền quê Văn Bàn. Thoáng chút ngỡ ngàng, du khách sẽ bắt gặp hình ảnh thân quen của lũy tre làng và những tán cọ xanh. Nét quê vùng trung du đan xen, hòa quyện cùng vẻ đẹp bình dị của mái nhà sàn truyền thống và trang phục nền nã, duyên dáng của thiếu nữ Tày nơi đây. Ở mảnh đất này, bạn sẽ được thăm di tích lịch sử cách mạng Khu du kích Pú Gia Lan; thêm thấu hiểu thông điệp từ bức tượng đá thiên nhiên tạc giữa mây trời hình ảnh “bà bồng cháu”…

Thị trấn Khánh Yên ngày càng thay đổi.

Văn Bàn nằm giữa dãy Hoàng Liên Sơn phía Tây Bắc và dãy Con Voi phía Đông Nam, cùng ven sông Hồng và nhiều con suối thơ mộng như ngòi Nhù, ngòi Chăn, Nậm Tha, Nậm Mả… Cấu tạo địa chất đã hình thành hang động qua quá trình phong hoá, thủy hoá hàng triệu năm như Thẳm Dương, Thẳm Sáng với nhiều hình thù kỳ lạ. Đến Liêm Phú, Nậm Xây, Nậm Xé thuộc Khu Bảo tồn thiên nhiên Hoàng Liên - Văn Bàn, bạn sẽ được tận hưởng bầu không khí trong lành, vẻ đẹp hoang sơ, hệ thực vật, động vật phong phú...; ngắm thác Bay bọt tung trắng xóa.

Văn Bàn còn là vùng không gian văn hoá, với những di tích lịch sử gắn liền với quá trình dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt. Đó là đền Ken thuộc xã Chiềng Ken, toạ lạc trên đỉnh đồi, dưới tán cây đại thụ mướt xanh, được vinh danh là Cây di sản. Khu di tích thờ tướng Nguyễn Hoàng Long - người có nhiều công lao cùng thuộc hạ dòng họ Nguyễn thế kỷ XVIII đánh đuổi giặc ngoại xâm, khai khẩn đất hoang, lập làng yên dân. Rồi đền Cô thuộc xã Tân An - Di tích lịch sử cấp quốc gia nằm bên tả ngạn sông Hồng, thuộc quần thể di tích đền Bảo Hà. Nơi đây còn lưu giữ kho tàng những giá trị văn hóa phi vật thể đậm bản sắc, với những phong tục, tập quán và lễ hội.

Về vùng đất nổi tiếng với câu thơ của thi sỹ Tản Đà: “Hôm qua còn ở Dương Quỳ/Trắng phau ngựa trắng xanh rì rừng xanh”, bạn sẽ được thưởng thức nhiều món đặc sản, như cá suối lam ống nứa, thịt trâu sấy, nhộng cọ chiên, canh chua với măng sặt, măng bói, cùng chén rượu Nậm Cần nồng nàn, ý vị. Chắc hẳn đây sẽ là kỷ niệm khó quên trong chuyến lãng du “miền cổ tích” của mỗi du khách.