Hôn nhân và tục hát cưới của người Giáy ở Lào Cai

Người Giáy rất coi trọng việc hôn nhân, họ quan niệm hôn nhân là sự kiện hệ trọng trong cuộc đời con người, là sự nối dõi dòng tộc. Vì vậy, trong hôn nhân, người Giáy ít quan tâm đến giàu hay nghèo, chủ yếu chú ý đến phẩm chất đạo đức và nền nếp gia phong hai bên, người Giáy cấm kỵ kết hôn cùng huyết thống.


Đoàn đón dâu hát đối trước khi vào cổng.

Mùa cưới của người Giáy thường tổ chức từ tháng 10 năm trước đến tháng 2 âm lịch năm sau. Nam, nữ đến tuổi trưởng thành được tự do tìm hiểu bạn đời, khi duyên tình đã thắm nồng, chàng trai về báo cáo với gia đình để chuẩn bị tiến hành các nghi lễ.

Trước khi diễn ra lễ cưới chính thức, phải trải qua một số nghi lễ: thả mối mai (dạm hỏi) và mai mối lai (mặc cả). Hai nghi lễ này chủ yếu bàn luận việc hôn nhân của đôi trẻ, thống nhất ngày "đoạn lời". Ý nghĩa của nghi lễ này là nhà trai trao đồ vật cho nhà gái đã thách và từ đây đôi trai gái đã được công nhận là con của hai gia đình và cũng coi là thành vợ chồng. Sau ba năm, nếu nhà trai chưa đón được dâu thì hai bên được "tự do" tìm hiểu người khác, nhưng nếu chưa đủ ba năm bên nào "phá rào" trước thì bên đó bị phạt.

Việc đầu tiên trong lễ cưới là tìm ngày đón dâu. Khi đã tìm được ngày chính thức, nhà trai nhờ ông mối, bà mối (trước đã đi hỏi) đến nhà gái thông báo ngày giờ đón dâu. Đoàn nhà trai đi đón dâu khi đến cổng nhà gái bị chặn ngang bởi những sợi chỉ hồng và mấy cành gai cản lối chưa cho nhà trai vào, bên trong sợi chỉ hồng kê chiếc bàn với đôi chén, 2 chai rượu, 2 chậu nước lã với 2 chiếc chổi rơm (làm phép).

Đưa dâu

 

Sau khi vượt được chặng đầu tiên, đoàn nhà trai lại trải qua lễ giữ. Muốn qua, đoàn nhà trai lại phải hát đối đáp với nội dung xin nhà gái bỏ vật chướng cản đường, cứ hát đối đáp cho đến khi nhà gái hạ hết các thứ trên bàn xuống mới được vào nhà. Sau khi  đoàn đón dâu vào nhà, nhà gái đem phẩm đỏ đến đánh dấu từng người nhà trai (bôi phẩm đỏ vào má).

Trong mâm cỗ, mọi người chúc mừng cô dâu, chú rể bằng những chén rượu say nồng cùng những làn điệu đối đáp thắm đượm nghĩa tình. Cuối bữa tiệc, nhà gái sắp một mâm dài mời ông bà, bố mẹ, họ hàng của người con gái đến ngồi bên ông mối nhà trai làm lễ xin dâu, hai họ lại dùng những câu hát để nhắc nhở dặn dò. Nhà trai hát: "Phải phải đấy, đúng đúng đấy bên ngoại, giờ tốt bên nội sắp tới rồi, nào ta hãy sẵn sàng, nào ta hãy đứng dậy…".  Nhà gái hát: "Phải phải rồi, đúng đúng rồi hai người mai mối, giờ tốt bên nội tới, cha mẹ xin một lời dặn con… Từ nay trở về sau, đi bùn đừng tránh lội, chớ dối lời bạn thương, đừng cười người chồng mình, ban đêm nên thức khuya, buổi sáng cần dậy sớm…".

Thủ tục xin dâu xong, cô dâu bước từ buồng ra cùng chú rể đến trước bàn thờ cúi lạy tổ tiên, xong việc người chị gái cõng cô dâu ra khỏi cửa trao cho nhà trai, nhà trai cử một phụ nữ khỏe mạnh đón và cõng cô dâu đi. Nếu gần cõng đến tận nhà, ở xa phải đi ngựa. Về đến nhà trai, sau thủ tục chờ giờ bước qua cửa chính, cô dâu và chú rể đến trước bàn thờ gia tiên cúi lạy, sau đó hai vợ chồng vào buồng bỏ khăn che mặt, tháo băng đỏ. Bữa tiệc nhà trai diễn ra tương tự như nhà gái, họ cũng dùng câu hát để cảm ơn và nhắc nhở dặn dò con dâu, con rể  sống bên nhau trọn đời hạnh phúc./.

Thu Phương (Báo LCĐT)

Tin Liên Quan

Rực rỡ 29 mô hình, linh vật Trung thu ở Mậu A

Tối 19/9, tại xã Mậu A, Chương trình Vui hội Trăng rằm năm 2026 diễn ra với nhiều hoạt động sôi nổi, trong đó điểm nhấn là màn diễu hành 29 mô hình, linh vật Trung thu qua các tuyến phố trung tâm, thu hút đông đảo thiếu niên, nhi đồng và Nhân dân tham gia.

Độc đáo trang phục truyền thống của người Bố Y nơi biên cương Lào Cai

Khăn Piêu trong đời sống đương đại

Biết thêu thùa, dệt vải từng là tiêu chí quan trọng đánh giá sự giỏi giang, nết na của người con gái Thái. Nhưng hiện nay, nghề dệt thổ cẩm truyền thống đứng trước nguy cơ mai một, cách thức tạo ra sản phẩm cũng dần thay đổi theo sự phát triển của công nghệ. Tuy nhiên, chiếc khăn Piêu vẫn giữ trọn vị trí...

Gìn giữ văn hóa dân tộc Cao Lan

Hiện nay, người Cao Lan ở xã Trấn Yên tập trung chủ yếu ở thôn Hòa Cuông 1 và Minh Quán 4. Mặc dù chỉ chiếm gần 5% dân số toàn xã, nhưng cộng đồng người Cao Lan vẫn luôn gìn giữ bản sắc văn hóa, từ tiếng nói, trang phục đến lời ca, tiếng hát, góp phần làm phong phú thêm đời sống văn hóa của đồng bào các...

Khơi dậy sức mạnh văn hóa và thiên nhiên, tạo động lực phát triển mới cho Lào Cai

Với kho tàng di sản văn hóa đặc sắc, cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ cùng vị trí địa chiến lược quan trọng nơi cửa ngõ giao thương quốc tế, tỉnh Lào Cai đang từng bước biến những nguồn lực sẵn có thành động lực phát triển bền vững. Giai đoạn 2021-2025 ghi nhận nhiều kết quả nổi bật trong công tác bảo...

Người thầy của những nghệ sĩ sáo

Tại Khoa Văn hóa - Nghệ thuật, Trường Cao đẳng Lào Cai, sáo là nhạc cụ dân tộc duy nhất được đào tạo. Hơn 20 năm gắn bó với nghề, giảng viên Nguyễn Đình Chí dành nhiều tâm huyết truyền dạy kỹ thuật và tình yêu với cây sáo cho các thế hệ học trò. Nhiều người trong số đó nay đã trở thành những nghệ sĩ...