Bộ đội Biên phòng tỉnh Lào Cai đã ghi được những dấu ấn rõ nét trong quan hệ đối ngoại biên phòng. Trong đó, đã thiết lập cơ chế tuần tra song phương, tuần tra liên hợp với lực lượng Bộ đội Biên phòng khu Mông Tự và Chi đội Công an Biên phòng châu Hồng Hà, Trung Quốc sớm nhất trên tuyến biên giới Việt - Trung (năm 2005), được duy trì hiệu quả. Năm 2016, hai bên đã từng bước hoàn thiện cơ chế tuần tra liên hợp thi hành pháp luật trên sông Hồng, sông Nậm Thi và các khu vực biên giới trọng điểm cấp Bộ Chỉ huy theo chế độ luân phiên chủ trì 12 đợt, huy động 970 cán bộ, chiến sỹ, 185 lượt ô tô, 60 lượt xuồng tuần tra mỗi bên tham gia, phối hợp phát 20.000 tờ rơi tuyên truyền nội dung 3 văn kiện pháp lý về biên giới cửa khẩu đất liền Việt Nam - Trung Quốc. Các đồn biên phòng đã phối hợp tuần tra song phương với các tiểu đoàn bộ đội biên phòng trên tuyến biên giới đất liền được 11 lần/111 lượt cán bộ, chiến sỹ mỗi bên tham gia.

Lực lượng biên phòng hai nước Việt Nam - Trung Quốc phối hợp tuần tra song phương trên sông Hồng. (ảnh: Trung Dũng)

Qua các kỳ hội đàm, giao lưu hữu nghị, Bộ Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Lào Cai đã chủ động bàn, thống nhất với Tổng đội Công an Biên phòng, Bộ đội Biên phòng khu Mông  Tự, tỉnh Vân Nam tổ chức các hoạt động thiết thực nhằm cụ thể hóa nhận thức chung đạt được giữa Bộ Quốc phòng, Bộ đội Biên phòng Việt Nam và Bộ Quốc phòng, Cục Quản lý Biên phòng, Bộ Công an Trung Quốc. Được sự cho phép của cấp trên hai bên, ngày 22/9/2013, lần đầu tiên trên tuyến biên giới Việt Nam - Trung Quốc diễn ra lễ kết nghĩa các đơn vị bảo vệ biên giới, cửa khẩu hai bên (giữa Đồn Biên phòng Cửa khẩu Quốc tế Lào Cai với Trạm Kiểm soát Biên phòng Hà Khẩu, Tổng đội Công an Biên phòng tỉnh Vân Nam) với chủ đề: “Cùng nhau giữ gìn biên giới bình yên, cửa khẩu hài hòa”. Đến nay, đã có 7 cặp đồn - trạm, đại đội công an biên phòng và 1 cặp đồn - tiểu đoàn bộ đội biên phòng hai tỉnh Lào Cai và Vân Nam tổ chức  kết nghĩa. Thông qua đó, hai bên thực sự tạo được lòng tin, tăng cường hiểu biết lẫn nhau, phối hợp tuần tra, kiểm soát biên giới, cửa khẩu, giữ gìn trị an khu vực biên giới hai bên.

Trước các diễn biến của hoạt động tội phạm phi truyền thống, đặc biệt là hoạt động khủng bố trong khu vực và trên thế giới, với mục đích mở rộng các lĩnh vực hợp tác trong phòng, chống tội phạm qua biên giới, Bộ đội Biên phòng tỉnh Lào Cai và Chi đội Công an Biên phòng châu Hồng Hà, tỉnh Vân Nam đã tham mưu, được cấp trên hai bên cho phép tổ chức 2 cuộc diễn tập liên hợp phòng, chống khủng bố qua biên giới,  phù hợp với tình hình, sát thực tế địa bàn, biên giới.

Các cuộc diễn tập được cấp trên và nhân dân hai bên biên giới đánh giá cao; tạo thế chủ động phối hợp giữa hai bên, đủ sức phòng ngừa, răn đe, trấn áp tội phạm, không để bị động, bất ngờ khi có tình huống xảy ra, góp phần giữ vững ổn định an ninh biên giới quốc gia, trật tự trị an hai bên biên giới.

Tỉnh Lào Cai có các cặp Cửa khẩu Quốc tế Lào Cai - Hà Khẩu, Kim Thành - Bắc Sơn và Cửa khẩu liên vận đường sắt quốc tế Lào Cai - Sơn Yêu. Trên cơ sở đó, Bộ đội Biên phòng tỉnh Lào Cai đã chủ động phối hợp với Tổng đội Công an Biên phòng tỉnh Vân Nam triển khai nhiều biện pháp hiệu quả trong quản lý, kiểm soát và xây dựng cửa khẩu thông thoáng, văn minh như: Tổ chức trao tặng danh hiệu “Sứ giả hữu nghị” cho 8 cán bộ, chiến sỹ làm nhiệm vụ kiểm soát tại cặp cửa khẩu Lào Cai - Hà Khẩu trên cơ sở hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ và được nhân dân, khách du lịch bình chọn; tổ chức các buổi phối hợp tuyên truyền các quy định về xuất - nhập cảnh, xuất - nhập khẩu, tình hữu nghị Việt - Trung bằng cả tiếng Việt và tiếng Trung tại đường phân định biên giới trên cửa khẩu cho hành khách xuất - nhập cảnh qua cửa khẩu…

Nhận thức được tầm quan trọng của đối ngoại nhân dân, đặc biệt là nhân dân hai bên biên giới trong bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới quốc gia, Bộ Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Lào Cai đã tích cực tham mưu cho Đảng ủy, Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng và cấp ủy đảng, chính quyền địa phương triển khai thực hiện chủ trương kết nghĩa giữa các thôn, bản, cụm dân cư hai bên biên giới. Tháng 8/2013, lễ kết nghĩa thôn Cốc Phương, xã Bản Lầu, huyện Mường Khương, tỉnh Lào Cai và tổ Tam Bình Bá, thị trấn Nam Khê, huyện Hà Khẩu, tỉnh Vân Nam được tổ chức trọng thể, với mục đích trao đổi kinh nghiệm tự quản đường biên giới, phát huy lợi thế phát triển kinh tế - xã hội, giao lưu văn hóa giữa các dân tộc hai bên biên giới. Đến nay, đã có 5 cặp thôn, bản, cụm dân cư hai bên biên giới tỉnh Lào Cai và tỉnh Vân Nam ký kết nghĩa với các quy chế, mục tiêu ngày càng được hoàn thiện. Thông qua hoạt động kết nghĩa, nhân dân hai bên biên giới cùng nhau tuyên truyền, vận động gia đình, dòng họ, bản làng chấp hành nghiêm hiệp định, quy chế biên giới, cùng xây dựng khu vực biên giới hai bên ngày càng phồn vinh.   

Với những hiệu quả đạt được trong hoạt động đối ngoại biên phòng, đối ngoại nhân dân trong những năm qua, tuyến biên giới tỉnh Lào Cai và tỉnh Vân Nam luôn được cấp trên hai bên đánh giá là điểm sáng, điển hình, mẫu mực trong xây dựng biên giới hòa bình, hữu nghị, hợp tác, sẽ được nhân rộng trên toàn tuyến biên giới Việt Nam - Trung Quốc.