Thành công đầu tiên trong thực hiện đổi mới từ khi tái lập tỉnh Lào Cai vào năm 1991, ngành kiểm sát Lào Cai đã quán triệt triển khai, tổ chức thực hiện tốt Hiến pháp năm 1992, Luật Tổ chức Viện kiểm sát nhân dân đảm bảo giữ vững an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội trên địa bàn tỉnh. Đã tham mưu cho cấp ủy đảng, chính quyền địa phương phối hợp chặt chẽ với các ngành chức năng trên địa bàn tỉnh trong công tác đấu tranh phòng, chống vi phạm và tội phạm. Trong đó, phải kể đến công tác tham mưu ban hành các văn bản chỉ đạo, tổ chức thực hiện như Chỉ thị số 03/CT-TU ngày 21/7/1997 của Tỉnh ủy Lào Cai về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động kiểm sát tuân theo pháp luật. Hoạt động chuyên môn của ngành kiểm sát nhân dân tỉnh Lào Cai giai đoạn 1991-2000 theo Hiến pháp năm 1992 và Luật Tổ chức Viện kiểm sát nhân dân giai đoạn này chủ yếu tập trung kiểm sát giải quyết các vụ  án dân sự và công tác kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong lĩnh vực hành chính, kinh tế - xã hội, thi hành án, giải quyết khiếu nại tố cáo. Đã trực tiếp tham mưu cho Tỉnh ủy ban hành Chỉ thị số 14/CT-TU ngày 1/4/1995 về tăng cường công tác kiểm sát tuân theo pháp luật và các văn bản pháp quy trong quản lý kinh tế - xã hội trên địa bàn tỉnh. Trên cơ sở đó kiểm sát trực tiếp tuân theo pháp luật ở nhiều đơn vị hành chính, kinh tế phát hiện chấn chỉnh nhiều vi phạm trong việc ban hành văn bản quy phạm pháp luật, qua đó đã ban hành 153 kháng nghị và thu hồi cho ngân sách Nhà nước gần 12 tỷ đồng. Có thể nhận thấy, thông qua chức năng kiểm sát tuân theo pháp luật, ngành kiểm sát nhân dân tỉnh Lào Cai đã có những đóng góp tích cực trong việc tham mưu cho cấp ủy đảng, chính quyền địa phương quản lý chặt chẽ, phát hiện, yêu cầu khắc phục vi phạm, sai sót trong ban hành các văn bản pháp quy, quản lý kinh tế những năm đầu tái lập tỉnh.

Từ năm 2002 đến nay, thực hiện theo quy định của Hiến pháp và Luật Tổ chức Viện kiểm sát nhân dân không còn chức năng kiểm sát tuân theo pháp luật, ngành kiểm sát nhân dân tỉnh Lào Cai đã tập trung tăng cường cho công tác thực hành quyền công tố, kiểm sát các hoạt động tư pháp. Để thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ, Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Lào Cai đã tham mưu cho Tỉnh ủy ban hành Chỉ thị số 04/CT-TU ngày 15/5/2001 về tăng cường sự lãnh đạo của các cấp ủy đảng đối với công tác tiếp nhận, quản lý và xử lý tin báo tội phạm và vi phạm pháp luật. Thực hiện phối hợp chặt chẽ với các ngành chức năng trên địa bàn tỉnh thông qua các quy chế phối hợp để làm tốt công tác tham mưu cho Tỉnh ủy nắm bắt, tiếp nhận giải quyết tố giác tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố đảm bảo điều tra, truy tố, xét xử đúng người đúng tội, đúng pháp luật. Từ năm 2002 đến năm 2015 đã kiểm sát 13.275 tin báo vi phạm và tội phạm, qua phân loại cơ quan chức năng đã khởi tố 5.651 vụ, 9.155 bị can. Cơ quan điều tra đã giải quyết vụ 6.414 vụ, 9421 bị can, Viện kiểm sát đã truy tố  5.798 vụ, 8.495 bị can. Trong giai đoạn này, Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Lào Cai đã thực hành quyền công tố, kiểm sát xét xử một số vụ án lớn mà dư luận xã hội quan tâm do Viện kiểm sát nhân dân tối cao ủy quyền, qua đó đã tạo niềm tin với Đảng và nhân dân góp phần giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội trên địa bàn tỉnh. Cùng với đó, ngành kiểm sát nhân dân tỉnh Lào Cai đã thực hiện tốt công tác phối hợp, đẩy mạnh quan hệ hợp tác trong công tác đấu tranh phòng, chống vi phạm tội phạm trên tuyến biên giới với tỉnh Vân Nam, Trung Quốc.

Góp phần vào thành công trong thực hiện đổi mới đó là, cách làm vận dụng linh hoạt sáng tạo trong công tác cán bộ kiện toàn tổ chức bộ máy của ngành kiểm sát nhân dân tỉnh Lào Cai. Đứng trước yêu cầu nhiệm vụ mới, đòi hỏi đội ngũ cán bộ phải có năng lực trình độ chuyên môn, có lập trường tư tưởng vững vàng, bám sát cơ sở để hoàn thành tốt chức năng nhiệm vụ. Từ năm 1991, với lực lượng cán bộ công chức kiểm sát viên thiếu, nhiều đồng chí chuyển ngành khác sang công tác, ngành kiểm sát nhân dân tỉnh Lào Cai đã vận dụng đúng đắn trong công tác cán bộ vừa đảm đương hoàn thành chức năng nhiệm vụ vừa thực hiện tốt việc sắp xếp, luân chuyển, quy hoạch và liên tục cử cán bộ tham gia các lớp đào tạo, đào tạo lại theo kế hoạch chung của toàn ngành. Cán bộ đảng viên đã thực sự chủ động, có những cách làm linh hoạt áp dụng đúng pháp luật sớm đưa vụ án ra xét xử đảm bảo truy tố đúng người, đúng tội, tỷ lệ án giải quyết ở viện kiểm sát hằng năm luôn đạt cao, nhận được sự đồng thuận của nhân dân. Tính đến năm 2015, ngành kiểm sát nhân dân tỉnh Lào Cai đã có 99% cán bộ có trình độ chuyên môn cao đẳng, đại học đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.  

Một thành công nữa không thể không nói tới trong việc thực hiện đổi mới đó là ngành kiểm sát nhân dân tỉnh Lào Cai đã đảm bảo cơ sở vật chất để phục vụ tốt chức năng nhiệm vụ được giao. Chỉ tính từ năm 1991 đến nay, các thế hệ lãnh đạo luôn đảm bảo cơ sở vật chất và trụ sở làm việc của Viện kiểm sát nhân dân tỉnh, Viện kiểm sát nhân dân cấp huyện để cán bộ yên tâm công tác; chủ động xây dựng trụ sở mới, quy mô hơn, khang trang hơn ngay sau khi có chủ trương quy hoạch khu hành chính hiện đại, gần dân, phục vụ nhân dân. Song song với đó công tác xây dựng Đảng, xây dựng tổ chức đoàn thể cũng luôn được coi trọng, luôn được củng cố, hằng năm các tổ chức Đảng đoàn thể đều được công nhận trong sạch vững mạnh.

Để có được những thành công trong quá trình thực hiện đổi mới đó là nhờ có sự lãnh đạo toàn diện của Đảng, sự vận dụng đúng đắn các chỉ thị, nghị quyết và đường lối cách mạng của Đảng, đây là yếu tố then chốt, quan trọng để nâng cao năng lực, sức chiến đấu của các tổ chức cơ sở Đảng và các tổ chức đoàn thể. Tập thể Ban cán sự Đảng, lãnh đạo viện luôn đoàn kết, định hướng và vận dụng sáng tạo trong đổi mới công tác quản lý, chỉ đạo, điều hành, chỉ đạo phối hợp chặt chẽ với các ngành hữu quan và sự cố gắng không ngừng trong học tập, trong rèn luyện phẩm chất đạo đức chính trị của mỗi cán bộ kiểm sát viên theo lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh đối với cán bộ kiểm sát “Công minh, chính trực, khách quan, thận trọng, khiêm tốn” gắn với việc vận động xây dựng đội ngũ cán bộ, kiểm sát viên “Vững về chính trị, giỏi về nghiệp vụ, tinh thông về pháp luật, công tâm và bản lĩnh, kỷ cương và trách nhiệm”.

Trong giai đoạn tiếp theo ngành kiểm sát nhân dân tỉnh Lào Cai xác định tiếp tục vận dụng một số nhiệm vụ  quan điểm chỉ đạo sau:

Tăng cường hơn nữa công tác lãnh chỉ đạo trong Đảng, đảm bảo tập trung thống nhất, không ngừng nâng cao sức chiến đấu hoạt động có hiệu quả của tổ chức cơ sở đảng, xây dựng Đảng trong sạch vững mạnh từ cấp chi bộ trở lên, đẩy mạnh việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh trong cán bộ công chức.

Quán triệt thi hành nghiêm túc Hiến pháp 2013 và Luật Tổ chức Viện kiểm sát nhân dân năm 2014. Đặc biệt quan tâm đến công tác triển khai thi hành các đạo luật về tư pháp năm 2015 có liên quan trực tiếp đến chức năng nhiệm vụ của ngành nhất là các đạo luật chủ đạo khi có hiệu lực thi hành: Bộ luật Hình sự, Bộ luật Tố tụng hình sự, Bộ luật Dân sự, Bộ luật Tố tụng dân sự, Luật Tố tụng hành chính, Luật Tạm giữ tạm giam, Luật Cơ quan điều tra để áp dụng đúng pháp luật đảm bảo pháp luật được chấp hành nghiêm chỉnh và thống nhất. Thể hiện vai trò trò vị thế của Viện kiểm sát theo đúng quy định của Hiến pháp và pháp Luật.

Xây dựng khối đoàn kết vững mạnh trong các tổ chức chính trị xã hội, quan tâm tạo điều kiện để các tổ chức hoạt động có hiệu quả, góp phần xây dựng củng cố hệ thống chính trị vững mạnh toàn diện.

 Làm tốt công tác phối hợp chặt chẽ với các ngành chức năng trên địa bàn tỉnh trong công tác tham mưu cho Tỉnh ủy Lào Cai triển khai các Chỉ thị, Nghị quyết và là cơ quan chủ đạo trong việc nắm bắt, giải quyết tin báo tố giác về tội phạm và kiến nghị khởi tố. Đồng thời thực hiện tốt công tác hướng về cơ sở phục vụ nhiệm vụ chính trị tại địa phương.

Dương Hùng Yên

Tỉnh ủy viên, Viện trưởng Viện KSND tỉnh Lào Cai