Lào Cai đón nhận “cơ hội vàng” này với tâm thế sẵn sàng và đầy kỳ vọng vào một bức tranh sáng về kinh tế cửa khẩu. Một ngày thực tế tại “cửa khẩu tỷ đô” mới thấy chủ trương mở rộng quy hoạch, hay xây dựng đường nối cửa khẩu Kim Thành với đường cao tốc Nội Bài - Lào Cai là hoàn toàn hợp lý.

Cửa khẩu Quốc tế Lào Cai những ngày đầu năm 2015 rất nhộn nhịp. Tại Cửa khẩu Quốc tế đường bộ (Lào Cai - Hà Khẩu), các phương tiện chở hàng hóa của cư dân biên giới và một số doanh nghiệp nối nhau qua lại giữa hai bên, chủ yếu là hàng nông sản và vải, quần áo. Lực lượng biên phòng và hải quan thực hiện kiểm tra thông quan theo quy chế phối hợp một cách nhanh gọn. Trong khu vực làm thủ tục xuất - nhập cảnh, du khách Việt Nam và Trung Quốc xếp hàng chờ làm thủ tục, mỗi người cần chưa đầy 2 phút là có thể xuất cảnh, hay nhập cảnh. Bên ngoài sảnh, gần chốt bảo vệ của lực lượng biên phòng, nhiều du khách chụp ảnh lưu niệm với hậu cảnh là Cửa khẩu Quốc tế Lào Cai. Trong tour du lịch Lào Cai, ít du khách nào bỏ qua điểm dừng chân là cửa khẩu. Trong năm 2014, có tới hơn 2 triệu lượt người xuất cảnh qua Cửa khẩu Quốc tế Lào Cai, tăng 21% so với cùng kỳ năm trước. Dẫn chúng tôi thăm khu vực Cửa khẩu Quốc tế đường bộ, ông Đào Duy Nhất, Phó trưởng Ban Quản lý Khu kinh tế tỉnh Lào Cai cho biết: Năm vừa qua hoạt động kinh tế cửa khẩu tuy gặp khó khăn do nhiều nguyên nhân, song đã có sự bứt phá và tương lai đầy hứa hẹn.

Rời Cửa khẩu Quốc tế đường bộ (Lào Cai - Hà Khẩu), anh Nguyễn Thế Hùng, Phó Chi cục trưởng Chi cục Hải quan cửa khẩu đón chúng tôi vào một buổi sáng mùa xuân đầy nắng tại Cửa khẩu Quốc tế đường bộ số II Kim Thành. Những ngày đầu năm mới, từng dòng xe phía Việt Nam và Trung Quốc lưu thông tấp nập. Năm 2012, Cửa khẩu Quốc tế đường bộ số II Kim Thành chính thức đưa vào sử dụng khu nhà điều hành khang trang, hiện đại nhằm giảm tải cho Cửa khẩu Quốc tế đường bộ (Lào Cai - Hà Khẩu). Việc quy hoạch và xây dựng Cửa khẩu Quốc tế đường bộ số II Kim Thành là một bước tiến quan trọng trong phát triển kinh tế cửa khẩu Lào Cai, từ đây hàng hóa được lưu thông dễ dàng, không còn cảnh ùn tắc thường thấy mỗi vụ xuất khẩu nông sản. Từ đây, nông sản được tiếp cận với thị trường Tây Nam - Trung Quốc có nhiều tiềm năng. Anh Nguyễn Thế Hùng cho biết, lực lượng hải quan phân công tổ làm việc trực tất cả các ngày trong tuần để đảm bảo hàng hóa được thông quan nhanh nhất. Năm 2014, hệ thống thông quan tự động được đưa vào sử dụng tại các cửa khẩu Lào Cai. Không mất nhiều thời gian, hàng hóa được phân luồng rõ ràng, nếu thuộc luồng xanh hoặc vàng, hàng hóa sẽ được thông quan chỉ trong vòng 10 phút. Cũng trong năm qua, Chi cục Hải quan cửa khẩu có số thu nộp ngân sách 1.030 tỷ đồng, vượt chỉ tiêu Cục Hải quan tỉnh giao. Vượt chỉ tiêu thu nộp ngân sách trong điều kiện khó khăn như hiện nay là do chi cục áp dụng chính sách cải cách, đơn giản hóa thủ tục thông quan đối với doanh nghiệp, từ đó, thu hút nhiều doanh nghiệp thực hiện thông quan qua các cửa khẩu Lào Cai, thay vì thông quan tại Hải Phòng như trước đây.

Trong thời gian qua, hoạt động thương mại biên giới, kinh tế cửa khẩu luôn khẳng định vai trò quan trọng, đóng góp đáng kể cho ngân sách địa phương. Là cửa khẩu duy nhất ở phía Bắc nằm trong lòng thành phố tỉnh lỵ, nên hạ tầng phục vụ phát triển kinh tế cửa khẩu được Lào Cai đầu tư đồng bộ. Cùng với đó, hệ thống giao thông thuận lợi gồm cả đường bộ, đường sắt và đường sông đã đưa Lào Cai trở thành cửa ngõ quan trọng rút ngắn khoảng cách giữa vùng Tây Nam - Trung Quốc với các nước ASEAN.

Một sự kiện quan trọng khác đóng góp không nhỏ cho việc đẩy mạnh phát triển kinh tế cửa khẩu tại Lào Cai chính là đưa vào khai thác đường cao tốc Nội Bài - Lào Cai, đường cao tốc dài nhất nước cho tới thời điểm hiện tại. Điều này góp phần làm thay đổi diện mạo tất cả các lĩnh vực kinh tế, nhất là du lịch, dịch vụ của Lào Cai. Khoảng cách giữa Lào Cai và Hà Nội đã được rút ngắn với giao thông thuận lợi, doanh nghiệp xuất - nhập khẩu có thể vận chuyển hàng hóa dễ dàng thực hiện thông quan qua Cửa khẩu Quốc tế Lào Cai. Vì vậy, nhiều doanh nghiệp đã lựa chọn Lào Cai với giao thông thuận lợi cùng chính sách tạo điều kiện về thủ tục cho doanh nghiệp hoạt động xuất - nhập khẩu qua biên giới. Nhanh chóng chớp thời cơ, Lào Cai cũng đã xin phép Trung ương được xây dựng đoạn đường nối cửa khẩu Kim Thành với cao tốc Nội Bài - Lào Cai, với mục tiêu thúc đẩy kinh tế cửa khẩu phát triển hơn nữa. Điều này đã góp phần thúc đẩy tăng trưởng kim ngạch xuất - nhập khẩu qua các cửa khẩu Lào Cai trong từng giai đoạn. Giai đoạn 2010 - 2013, tổng kim ngạch xuất - nhập khẩu của Lào Cai đạt 6,5 tỷ USD, riêng năm 2014, con số này đạt trên 2 tỷ USD.

Chủ trương mở rộng quy hoạch khu kinh tế cửa khẩu từ 80 km2 lên 200 km2 hay việc đưa Lào Cai trở thành 1 trong 8 địa phương có khu kinh tế cửa khẩu được đầu tư từ ngân sách Trung ương là những chính sách có lợi để kinh tế cửa khẩu Lào Cai cất cánh. Cũng theo ông Đào Duy Nhất, Phó trưởng Ban Quản lý Khu kinh tế tỉnh Lào Cai thì, bên cạnh sự ủng hộ của Trung ương, Lào Cai đã và đang có nhiều chính sách ưu tiên phát triển kinh tế cửa khẩu, như chủ trương quy hoạch các cửa khẩu phụ Bản Vược, Mường Khương, có hạ tầng, kho hàng, bến bãi đủ điều kiện phục vụ hoạt động xuất - nhập khẩu. Bên cạnh đó, tỉnh còn có nhiều chính sách ưu đãi nhằm thu hút doanh nghiệp xuất - nhập khẩu qua địa bàn.

Với chính sách phát triển kinh tế cửa khẩu đã và đang góp phần thay đổi diện mạo Lào Cai hôm nay./.