Cụ thể, giá trị sản xuất công nghiệp của tỉnh (tính theo giá cố định 1994) trong năm 2012 đạt 3.150 tỷ đồng, tăng 23% so với năm 2011; năm 2013 đạt 3.940 tỷ đồng, tăng 25% so với năm 2012; 10 tháng năm 2014 đạt 4.438 tỷ đồng, bằng 94,1% kế hoạch năm, tăng 40,6% so với cùng kỳ năm 2013. Ngành công nghiệp của tỉnh có sự tăng tốc ngay giữa thời điểm nền kinh tế thế giới và trong nước còn nhiều khó khăn là vì tỉnh xác định lấy công nghiệp làm khâu đột phá để phát triển kinh tế. Trong đó, ưu tiên phát triển công nghiệp khai thác - chế biến khoáng sản theo hướng tập trung, hiệu quả.

Dây chuyền sản xuất tại Nhà máy Gang thép Lào Cai.

Trong những năm qua, tỉnh đã ban hành nhiều cơ chế, chính sách và tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất để các thành phần kinh tế tham gia đầu tư, xây dựng các dự án khai thác, chế biến sâu nguồn khoáng sản tại địa phương. Từ năm 2011 đến nay, trên địa bàn tỉnh đã có hàng loạt các dự án, nhà máy khai thác, chế biến khoáng sản theo hướng chiều sâu được xây dựng, hoàn thành và đưa vào hoạt động. Điển hình là Nhà máy Tuyển quặng Apatít loại 3 Bắc Nhạc Sơn có công suất 350.000 tấn sản phẩm/năm; 5 nhà máy sản xuất phốt pho vàng, sản xuất hơn 50.000 tấn sản phẩm/năm; Nhà máy Gang thép Lào Cai có công suất 1 triệu tấn sản phẩm/năm; 2 nhà máy sản xuất phân bón tổng hợp NPK; Nhà máy sản xuất phân bón chất lượng cao DAP số 2 chuẩn bị đi vào sản xuất; 2 nhà máy sản xuất phụ gia thức ăn gia súc... Đây là những cơ sở sản xuất công nghiệp có yếu tố quyết định nâng sản lượng và giá trị sản phẩm công nghiệp có nguyên liệu là nguồn khoáng sản khai thác tại tỉnh.

Điều này có thể thấy rõ với Nhà máy Tuyển quặng Apatít loại 3 Bắc Nhạc Sơn, sau khi đi vào hoạt động (năm 2012), sản lượng quặng tuyển của Công ty TNHH một thành viên Apatít Việt Nam đã tăng từ 900.000 tấn lên 1,2 - 1,3 triệu tấn/năm. Quặng Apatít cũng là nguồn nguyên liệu chính cung cấp cho những dự án sản xuất công nghiệp trên địa bàn tỉnh hiện nay. Nếu tính riêng sản phẩm phốt pho vàng xuất khẩu với giá 5.000 - 8.000 USD/tấn (quy đổi tương ứng vào khoảng từ 110 - 168 triệu đồng/tấn) thì với sản lượng 50.000 tấn/năm sẽ mang lại giá trị rất lớn. Trong khi đó, để sản xuất ra 1 tấn phốt pho vàng chỉ cần nguồn nguyên liệu 10 tấn quặng apatít và sản lượng không đáng kể về phụ gia là quặng quắc-rít cũng có rải rác ở nhiều nơi trên địa bàn tỉnh. Ông Nguyễn Trọng Phú, Giám đốc Nhà máy Tuyển Tằng Loỏng (Công ty TNHH một thành viên Apatít Việt Nam), chủ nhiệm một số đề tài nghiên cứu và ứng dụng khoa học về tuyển quặng cho rằng, nguồn khoáng sản apatít ngày càng trở nên khan hiếm và khó khai thác, điều đó đòi hỏi hoạt động chế biến khoáng sản ngày càng có chiều sâu để nâng cao giá trị và tiết kiệm nguồn tài nguyên quốc gia. Đó cũng là yêu cầu tất yếu của thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hướng tới nền sản xuất công nghiệp bền vững.

Ngành công nghiệp luyện kim của tỉnh cũng đã hình thành chu trình khép kín trên địa bàn với khâu khai thác, tuyển quặng và luyện kim. Điển hình là Dự án Nhà máy Gang thép Lào Cai mới đi vào hoạt động với nguồn quặng chính từ mỏ Quý Xa (Văn Bàn), Dự án Nhà máy Luyện đồng Lào Cai có công suất giai đoạn I đạt 10 nghìn tấn/năm có nguồn nguyên liệu là quặng tuyển và khai thác tại mỏ đồng Sin Quyền (Bát Xát). Về công nghiệp luyện kim, sản xuất phân bón, hóa chất của tỉnh tuy còn non trẻ, nhưng đã có đà tăng trưởng mạnh, chiếm 32,5% tỷ trọng toàn ngành với trị giá 1.300 tỷ đồng trong năm 2013. Kết quả này cho thấy chủ trương kêu gọi, ưu tiên các dự án đầu tư có hàm lượng khoa học, công nghệ cao vào khai thác, chế biến nguồn khoáng sản là hết sức cần thiết và có ý nghĩa lớn. Chế biến sâu nguồn khoáng sản đã hạn chế lãng phí tài nguyên, tạo việc làm và quan trọng hơn cả là nâng cao giá trị sản xuất của ngành công nghiệp.

Hiện, đường cao tốc Nội Bài - Lào Cai đã hoàn thành giai đoạn I và đưa vào khai thác, đây là điều kiện thuận lợi để ngành công nghiệp khai thác, chế biến khoáng sản trên địa bàn tỉnh có bước tiến nhanh và xa hơn nữa, bởi khâu vận chuyển, tiêu thụ sản phẩm thuận lợi. Để hiện thực hóa điều này cần có thêm những giải pháp thiết thực và kịp thời nhằm tháo gỡ khó khăn trong sản xuất, tìm kiếm thị trường tiêu thụ ổn định cho một số sản phẩm thường xuyên có sản lượng tồn kho lớn như quặng apatít, phân bón NPK, quặng sắt, axit sunfuric, phụ gia thức ăn gia súc, phốt pho vàng, supe lân, gạch xây dựng...