Phát huy vai trò của cộng đồng trong gìn giữ di sản

Suốt 26 năm qua, Đội văn hóa, văn nghệ thôn Hợp Thành duy trì hoạt động thường xuyên với 20 thành viên. Bên cạnh biểu diễn trong các dịp lễ hội, sự kiện của địa phương, các thành viên còn truyền dạy các làn điệu dân tộc cho thế hệ trẻ, vận động người dân cùng tham gia gìn giữ bản sắc văn hóa truyền thống.

Với những người gắn bó lâu năm với đội văn nghệ, luyện tập và biểu diễn không chỉ là hoạt động giao lưu, mà còn là cách duy trì các giá trị văn hóa trong cộng đồng, tạo cơ hội để thế hệ trẻ tiếp cận và tiếp nối những nét đẹp của dân tộc mình.

Bà Trần Thị Hưng - Đội trưởng Đội văn hóa, văn nghệ thôn Hợp Thành chia sẻ: “Chúng tôi vận động chị em và các cháu nhỏ thường xuyên tham gia tập luyện để giữ gìn bản sắc dân tộc. Bên cạnh đó, đội duy trì tập luyện văn nghệ hằng tháng và biểu diễn trong các dịp lễ, ngày hội, đám cưới trong thôn”.

Từ những buổi tập thường xuyên đến các hoạt động văn hóa ở cơ sở, những làn điệu Then có thêm không gian thực hành, góp phần nuôi dưỡng tình yêu văn hóa truyền thống trong cộng đồng. Qua đó, người dân tiếp tục phát huy vai trò chủ thể trong bảo tồn và phát huy di sản.

Cùng với các đội văn nghệ, các nghệ nhân và những người am hiểu văn hóa dân gian ở Hợp Thành cũng là lực lượng nòng cốt trao truyền các giá trị truyền thống. Nghệ nhân Nhân dân Lý Ngọc Sáng, người dân tộc Xá Phó dành nhiều tâm huyết gìn giữ văn hóa dân tộc mình, từ nghệ thuật dân gian đến nghệ thuật trang trí trên trang phục truyền thống.

Trước nguy cơ một số giá trị văn hóa bị mai một, ông đã tích cực tuyên truyền, vận động thanh thiếu niên tham gia câu lạc bộ văn hóa, văn nghệ dân gian của xã, hình thành lực lượng kế cận trong công tác bảo tồn di sản.

Nghệ nhân Nhân dân Lý Ngọc Sáng cho rằng: “Công tác bảo tồn còn gặp nhiều khó khăn, nhưng nhờ nỗ lực tuyên truyền, giải thích và vận động, lớp trẻ đã dần thay đổi nhận thức, nhiệt tình tham gia câu lạc bộ bản sắc dân tộc địa phương để bảo tồn văn hóa của chính dân tộc mình”.

Khi nghệ nhân trực tiếp hướng dẫn, người dân chủ động tham gia và các hoạt động văn hóa được duy trì thường xuyên, di sản có thêm điều kiện gắn bó với đời sống cộng đồng. Đây cũng là cách để những giá trị văn hóa được trao truyền cho thế hệ sau.

Gắn bảo tồn văn hóa với giáo dục thế hệ trẻ

Thời gian qua, bên cạnh việc duy trì các đội văn nghệ, câu lạc bộ, xã Hợp Thành từng bước quan tâm phục dựng lễ hội truyền thống, tổ chức các hoạt động thực hành văn hóa và xây dựng không gian trưng bày văn hóa các dân tộc. Trong đó, Lễ hội Cốm Hợp Thành, chợ phiên và các hoạt động trải nghiệm văn hóa đã thiết thực đưa những giá trị truyền thống đến gần hơn với người dân, du khách.

Tuy nhiên, công tác bảo tồn vẫn gặp nhiều khó khăn. Một số nghệ nhân, người am hiểu văn hóa đã cao tuổi, trong khi lực lượng kế cận còn mỏng. Việc truyền dạy một số loại hình dân ca, chữ viết, nghi lễ và tri thức dân gian chưa thường xuyên. Thực tế này đặt ra yêu cầu cần có giải pháp đồng bộ, tạo điều kiện để thế hệ trẻ tiếp xúc, học tập và thực hành văn hóa trong đời sống hằng ngày.

Ông Nguyễn Trọng Đoan - Phó Chủ tịch UBND xã Hợp Thành, cho biết địa phương đang xây dựng phương án bảo tồn gắn với đội ngũ nòng cốt, đồng thời định hướng đưa văn hóa dân gian vào trường học.

“Chúng tôi xây dựng phương án bảo tồn cùng đội ngũ nòng cốt để trao truyền cho các thế hệ sau, đồng thời đưa văn hóa vào giáo dục trong trường học. Thực hiện Nghị quyết số 32 của HĐND tỉnh, xã đã xây dựng kế hoạch và yêu cầu các trường học, cơ sở giáo dục đưa văn hóa, nghệ thuật, trong đó có những sắc thái văn hóa dân gian, vào hoạt động trải nghiệm, hoạt động ngoài giờ lên lớp, giáo dục địa phương và hoạt động giáo dục nghệ thuật tại nhà trường”, ông Đoan cho biết.

Cùng với định hướng này, địa phương sẽ tiếp tục củng cố lực lượng bảo tồn tại cộng đồng, lựa chọn những di sản có nguy cơ mai một để ưu tiên gìn giữ, đồng thời đẩy mạnh sưu tầm, ghi chép, ghi âm và ghi hình, số hóa tư liệu văn hóa. Việc phát huy di sản gắn với lễ hội, sản phẩm địa phương và du lịch cộng đồng cũng được quan tâm, trên nguyên tắc tôn trọng bản sắc, tính chân thực và không gian văn hóa của cộng đồng.

Bảo tồn văn hóa không chỉ là gìn giữ những giá trị của quá khứ mà còn tạo điều kiện để di sản tiếp tục được thực hành, trao truyền và phát huy trong cuộc sống hiện đại. Với sự chung tay của chính quyền, nghệ nhân, nhà trường và người dân, Hợp Thành đang từng bước gìn giữ bản sắc văn hóa các dân tộc, bồi đắp niềm tự hào và trách nhiệm của thế hệ trẻ đối với di sản quê hương.

https://baolaocai.vn/hop-thanh-no-luc-bao-ton-van-hoa-cac-dan-toc-post912794.html