Hội nghị do Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam phối hợp cùng UNESCO, UBND TP. Hà Nội, UBND tỉnh Ninh Bình và các cơ quan liên quan tổ chức, quy tụ gần 250 đại biểu đại diện các cơ quan quản lý, nhà khoa học, chuyên gia di sản và lãnh đạo cấp cao trong nước và quốc tế.

Tới dự Khai mạc, về phía Lãnh đạo Đảng, Nhà nước và các Bộ, ngành Trung ương Việt Nam có: Ông Lê Hoài Trung, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao; ông Ngô Lê Văn, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao, Chủ tịch Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam, Chủ tịch Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam; ông Hoàng Đạo Cương, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Phó Chủ tịch Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam.

Đại diện Lãnh đạo các tỉnh, thành phố: Hà Nội, Ninh Bình, Thanh Hóa; đại diện lãnh đạo các sở, ngành địa phương, các ban quản lý di sản và đại diện cộng đồng địa phương.

Về phía UNESCO và các đại biểu quốc tế có ông Lazare Eloundou Assomo, Giám đốc Trung tâm Di sản thế giới UNESCO; Ngài Ihsan Mustafa Yurdakul, Chủ tịch Khóa họp lần thứ 49 của Ủy ban Di sản thế giới, Đại sứ - Trưởng phái đoàn thường trực bên cạnh UNESCO; ông Jonathan Wallace Baker, Trưởng đại diện Văn phòng UNESCO tại Việt Nam; các vị Đại sứ, Trưởng phái đoàn, đại diện phái đoàn thường trực bên cạnh UNESCO; Đại sứ, Trưởng đại diện và đại diện các quốc gia tại Việt Nam.

Văn hóa là nền tảng, di sản là nhịp cầu hòa bình

Phát biểu tại Lễ khai mạc, ông Lê Hoài Trung, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Việt Nam, thay mặt Chính phủ nồng nhiệt chào mừng các đại biểu quốc tế đến với Hà Nội – Thủ đô nghìn năm văn hiến, Thành phố vì hòa bình và Ninh Bình – vùng đất Cố đô Hoa Lư với Quần thể danh thắng Tràng An.

Bộ trưởng Lê Hoài Trung nhấn mạnh, Hội nghị diễn ra vào thời điểm có nhiều ý nghĩa lịch sử sâu sắc khi năm 2026 đánh dấu mốc 50 năm quan hệ đồng hành, tin cậy giữa Việt Nam và UNESCO. Ngày 04/9/2026, Đại hội đồng Liên hợp quốc khóa 80 đã thông qua Nghị quyết tuyên bố giai đoạn 2027–2036 là Thập kỷ quốc tế về Văn hóa vì Phát triển bền vững – sáng kiến do Việt Nam khởi xướng cùng 103 quốc gia đồng bảo trợ. Năm 2027 tới đây sẽ kỷ niệm 55 năm thực hiện Công ước Di sản thế giới năm 1972.

Đánh giá về bối cảnh toàn cầu, Bộ trưởng nói, thế giới đang trải qua biến động lớn về cạnh tranh chiến lược, xung đột, thiên tai, dịch bệnh, biến đổi khí hậu, cùng sự bùng nổ của Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, trí tuệ nhân tạo (AI) và chuyển đổi số. Những yếu tố này tạo ra thách thức chưa từng có đối với bản sắc văn hóa và ký ức dân tộc. Trong bối cảnh đó, văn hóa đóng vai trò là nhịp cầu hiểu biết, vun đắp lòng tin và là nền tảng của hòa bình; còn giữ gìn tính xác thực của di sản chính là tôn trọng sự thật lịch sử và các giá trị truyền thống qua nhiều thế hệ.

Đối với khu vực Châu Á – Thái Bình Dương, sự phát triển nhanh chóng cũng khiến di sản chịu sức ép nặng nề từ đô thị hóa, phát triển hạ tầng và biến đổi khí hậu. Việc giải quyết hài hòa giữa bảo tồn và phát triển tại khu vực sẽ cung cấp kinh nghiệm quý báu cho toàn thế giới.

Quan điểm nhất quán và cam kết của Việt Nam

Trích dẫn câu nói của Chủ tịch Hồ Chí Minh: "Văn hóa phải soi đường cho quốc dân đi", Bộ trưởng Lê Hoài Trung khẳng định Đảng và Nhà nước Việt Nam luôn đặt văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, ngang hàng với kinh tế, chính trị, xã hội. Việt Nam thực hiện nhất quán chủ trương: "Bảo tồn để phát triển, phát triển để bảo tồn tốt hơn", tôn trọng yếu tố gốc và phát huy vai trò chủ thể của cộng đồng, vốn đã được thể chế hóa trong Luật Di sản văn hóa năm 2024 và Nghị quyết của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa.

Bước vào kỷ nguyên mới, Việt Nam kiên quyết không đánh đổi bản sắc, không hy sinh di sản để chạy theo tăng trưởng kinh tế đơn thuần. Từ một quốc gia nhận hỗ trợ quốc tế (như lời kêu gọi của Tổng Giám đốc UNESCO Amadou-Mahtar M'Bow năm 1981 để cứu Cố đô Huế), Việt Nam nay đã là thành viên tích cực, đảm nhiệm vị trí Phó Chủ tịch Ủy ban Di sản thế giới và cam kết đóng góp trách nhiệm hơn nữa cho cộng đồng quốc tế.

Bốn gợi mở trọng tâm hướng tới Văn kiện Hà Nội

Đóng góp vào việc hoàn thiện Văn kiện Hà Nội về Di sản và Tính xác thực, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao đề xuất 4 định hướng lớn. Đó là nhìn nhận tính xác thực trên nền tảng tôn trọng sự đa dạng văn hóa: Đặt tính xác thực vào chính bối cảnh văn hóa sinh ra di sản; không áp đặt khuôn mẫu duy nhất; bảo đảm Danh mục Di sản thế giới phản ánh cân bằng tiếng nói của mọi dân tộc.

Đề cao trách nhiệm với lịch sử và thế hệ tương lai: mọi quyết định tu bổ, phục hồi di sản phải dựa trên cơ sở khoa học; đồng thời hình thành các nguyên tắc ứng xử có trách nhiệm khi ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo (AI) để công nghệ thực sự phục vụ sự thật lịch sử.

Lấy người dân và cộng đồng làm trung tâm, chủ thể: Tôn trọng tiếng nói của nghệ nhân, người cao tuổi, phụ nữ, đồng bào dân tộc và thế hệ trẻ. Thước đo thành công của bảo tồn là sức sống của văn hóa và chất lượng sống của người dân, chứ không dừng lại ở doanh thu du lịch hay lượt khách.

Tăng cường đoàn kết và chuyển nhận thức thành hành động: Việt Nam đề xuất thành lập Mạng lưới hợp tác di sản châu Á – Thái Bình Dương, sẵn sàng phối hợp cùng UNESCO tổ chức chương trình đào tạo định kỳ cho chuyên gia di sản trẻ và duy trì cơ chế này thành diễn đàn định kỳ của khu vực.

Bộ trưởng khẳng định Chính phủ Việt Nam sẽ chỉ đạo cụ thể hóa các khuyến nghị của Văn kiện Hà Nội ngay từ khâu quy hoạch, dự án; đồng thời cam kết phối hợp đưa kết quả Hội nghị tới Khóa họp lần thứ 49 của Ủy ban Di sản thế giới tại Istanbul (Thổ Nhĩ Kỳ) vào năm 2027.

Bảo tồn để phát triển Thủ đô bền vững

Thay mặt Lãnh đạo thành phố Hà Nội, ông Nguyễn Văn Phong, Phó Bí thư Thành ủy Hà Nội, đã có bài phát biểu chào mừng toàn thể đại biểu, chuyên gia và khách quý dự Hội nghị.

Phó Bí thư Thành ủy Nguyễn Văn Phong nhận định di sản là sự kết tinh của lịch sử, văn hóa, ký ức và bản sắc. Bảo tồn di sản cốt lõi là bảo vệ những giá trị làm nên sức sống, bản sắc của di sản và bảo đảm sự tiếp nối cho thế hệ mai sau.

Đối với Hà Nội – đô thị có lịch sử hơn 1.000 năm, di sản hiện diện trong từng lớp không gian, cảnh quan, kiến trúc, phong tục, lễ hội. Thủ đô sở hữu kho tàng văn hóa phong phú với trên 6.000 di tích; hàng nghìn di sản văn hóa phi vật thể được kiểm kê; nhiều bảo vật quốc gia và di sản được UNESCO ghi danh.

Những tài sản quý báu này vừa là niềm tự hào, vừa đặt lên chính quyền và nhân dân Hà Nội trách nhiệm lớn lao trong việc gìn giữ tính toàn vẹn, tính xác thực, phát huy di sản thành nguồn lực cho giáo dục truyền thống và phát triển kinh tế - xã hội.

Ông Nguyễn Văn Phong nhấn mạnh việc Bộ Ngoại giao phối hợp với Hà Nội tổ chức Hội nghị là cơ hội để Việt Nam đóng góp chủ động vào đối thoại quốc tế. "Văn kiện Hà Nội về Tính xác thực và Di sản" sẽ là kết quả đúc kết trí tuệ tập thể, tiếp nối tiến trình quốc tế từ Venice, Nara đến Nairobi, phản ánh những yêu cầu mới của thực tiễn bảo tồn. Đây cũng là dịp để Hà Nội chia sẻ kinh nghiệm của một đô thị di sản và tiếp thu tri thức quản lý tiên tiến từ quốc tế.

Khẳng định định hướng chiến lược của thành phố, Phó Bí thư Thành ủy Hà Nội nhấn mạnh: Bảo tồn và phát huy giá trị di sản là nền tảng để Hà Nội phát triển bền vững.

Trong Quy hoạch tổng thể Thủ đô với tầm nhìn 100 năm, Hà Nội xác định "Văn hiến – Bản sắc – Sáng tạo" là giá trị cốt lõi, là nguồn lực nội sinh và sức mạnh mềm của thành phố. Tầm nhìn này đòi hỏi Hà Nội phải nhìn xa, nghĩ lớn, kiên định quan điểm "bảo tồn để phát triển, phát triển để bảo tồn", hài hòa giữa bảo tồn di sản với xây dựng Thủ đô hiện đại, văn minh, hội nhập. Đó chính là trách nhiệm của thế hệ hôm nay đối với Thăng Long - Hà Nội nghìn năm lịch sử và tương lai trăm năm của Thủ đô.

Theo chương trình công tác, sau Phiên Khai mạc, Hội nghị Đối thoại Châu Á – Thái Bình Dương về Di sản và Tính xác thực diễn ra liên tục với các phiên thảo luận chuyên đề và hoạt động thực địa phong phú về tính xác thực và Giá trị nổi bật toàn cầu: Nhận thức hiện tại và những thách thức; Từ Venice đến Nara: Những đóng góp của Châu Á đối với tư duy toàn cầu về tính xác thực; Góc nhìn quốc tế về Tính xác thực và Giá trị nổi bật toàn cầu.

Hội nghị hứa hẹn sẽ đúc kết nên Văn kiện Hà Nội, trở thành cột mốc quan trọng đóng góp vào nỗ lực chung của nhân loại vì sự phát triển bền vững và bảo tồn giá trị di sản cho các thế hệ hôm nay và mai sau.

UNESCO đánh giá cao cam kết và năng lực của Việt Nam

Phát biểu thay mặt Giáo sư Khaled El-Enany-Tổng Giám đốc UNESCO, ông Lazare Eloundou Assomo, Giám đốc Trung tâm Di sản thế giới UNESCO bày tỏ vinh dự được tham dự Hội nghị tại Hà Nội – thành phố nghìn năm lịch sử và là Thành phố Sáng tạo về Thiết kế của UNESCO.

Thay mặt UNESCO, ông Lazare gửi lời cảm ơn chân thành tới Chính phủ Việt Nam vì đã đăng cai và chuẩn bị Hội nghị chu đáo trong một thời gian rất ngắn. Tinh thần trách nhiệm của Việt Nam đã tạo điều kiện cho hàng trăm chuyên gia, cán bộ quản lý, đại diện cộng đồng và thanh niên từ khắp khu vực gặp gỡ, trao đổi, thể hiện mối quan hệ hợp tác chặt chẽ, hiệu quả giữa Việt Nam và UNESCO.

Ông Lazare đánh giá cao Việt Nam kể từ khi phê chuẩn Công ước Di sản thế giới năm 1987 luôn là một Quốc gia thành viên tích cực, có trách nhiệm. Việc Việt Nam tôn trọng quy trình và gìn giữ uy tín các chuẩn mực chung là cơ sở tạo dựng niềm tin giữa UNESCO và các Quốc gia thành viên. Ông khẳng định các di sản thế giới của Việt Nam như Hoàng thành Thăng Long, Quần thể danh thắng Tràng An, Phố cổ Hội An, Quần thể di tích Cố đô Huế, Vịnh Hạ Long, Yên Tử đem lại nhiều kinh nghiệm thực tiễn thiết thực cho công tác bảo tồn.

Giám đốc Trung tâm Di sản thế giới nhấn mạnh các định hướng thảo luận cốt lõi của hội nghị là nhìn nhận bảo tồn trong sự biến đổi. Theo đó, bảo tồn không phải là giữ cho di sản không thay đổi, mà là gìn giữ sự tiếp nối của di sản trong quá trình biến đổi.

Các thảo luận cũng được định hướng tập trung đề cao các thực hành văn hóa đang tiếp diễn, đề cao vai trò của ký ức, niềm tin và những thực hành văn hóa gắn liền với công trình, cảnh quan đối với sự quản lý bền vững và sức sống cộng đồng.

Đặt cộng đồng ở trung tâm cũng là nội dung chính trong các phiên thảo luận, theo đó, quá trình đối thoại nhằm lắng nghe đầy đủ tiếng nói của các khu vực và đặt cộng đồng – chủ thể bảo vệ di sản – vào vị trí trung tâm.

Ông Lazare cũng chúc mừng sáng kiến của Việt Nam được Đại hội đồng Liên Hợp quốc thông qua Nghị quyết về Thập kỷ Quốc tế về Văn hóa vì Phát triển bền vững (2027–2036), đồng thời tin tưởng Văn kiện Kết quả Hà Nội sẽ đóng góp thiết thực cho Khóa họp Ủy ban Di sản thế giới và tiến trình quốc tế.

Hội nghị Đối thoại Châu Á – Thái Bình Dương về Di sản và Tính xác thực với nhiều nội dung phong phú và quan trọng sẽ diễn ra trong 3 ngày và dự kiến kết thúc vào ngày 01/10.

https://thanglong.chinhphu.vn/khai-mac-hoi-nghi-doi-thoai-chau-a-thai-binh-duong-ve-di-san-va-tinh-xac-thuc-103260928133539402.htm