Phát huy lợi thế “cầu nối” trên Hành lang kinh tế

Lào Cai kết nối trực tiếp với Vân Nam qua Cửa khẩu quốc tế Lào Cai – Hà Khẩu, là tuyến giao thương quan trọng từ Tây Nam Trung Quốc với Việt Nam và các nước ASEAN, đồng thời kết nối thuận lợi ra biển qua hệ thống cảng Hải Phòng, Quảng Ninh.

Lợi thế về vị trí địa lý, cửa khẩu, giao thông cùng sự tương đồng, giao thoa văn hóa giữa cộng đồng dân cư hai bên biên giới tạo điều kiện để Lào Cai trở thành điểm trung chuyển quan trọng về kinh tế, thương mại, du lịch và giao lưu văn hóa trên Hành lang kinh tế. Trong bối cảnh quan hệ Việt Nam – Trung Quốc ngày càng đi vào chiều sâu, phát huy vai trò “cầu nối” của Lào Cai không chỉ tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh mà còn góp phần hình thành những không gian hợp tác mới, trong đó văn hóa, du lịch và giao lưu nhân dân là những lĩnh vực giàu tiềm năng.

Cùng với xúc tiến du lịch, Hội chợ Kinh tế, Thương mại và Du lịch biên giới Việt – Trung, tổ chức luân phiên giữa Lào Cai và châu Hồng Hà (Vân Nam), là cơ chế hợp tác thiết thực. Từ lần đầu tổ chức năm 2001, qua 16 kỳ luân phiên, Hội chợ ngày càng mở rộng quy mô, nâng cao tính chuyên nghiệp, trở thành không gian kết nối doanh nghiệp, quảng bá sản phẩm và thúc đẩy giao thương, đồng thời tạo cơ hội mua sắm, trải nghiệm văn hóa cho người dân và du khách.

Thời gian tới, cần tiếp tục tăng hàm lượng du lịch và văn hóa trong các hoạt động thương mại, kết hợp giới thiệu sản phẩm đặc trưng, OCOP, hàng thủ công, ẩm thực, sản phẩm văn hóa và các điểm đến của hai bên. Qua đó, văn hóa tạo sức hấp dẫn, thương mại tạo động lực kết nối, du lịch tạo dòng chảy giao lưu, đưa hợp tác biên giới trở thành không gian kết nối đa chiều, mang lại lợi ích thiết thực cho doanh nghiệp, người dân và du khách.

Những kết quả bước đầu tạo nền tảng để Lào Cai tiếp tục mở rộng thị trường quốc tế, trong đó Trung Quốc, đặc biệt là Vân Nam, là thị trường ưu tiên. Trong 6 tháng đầu năm 2026, Lào Cai đón trên 6,76 triệu lượt khách, trong đó khách quốc tế gần 941 nghìn lượt; tổng thu từ du lịch ước khoảng 25 nghìn tỷ đồng. Đây là cơ sở cho thấy sức hấp dẫn của điểm đến và dư địa phát triển còn lớn.

Tuy nhiên, hợp tác du lịch Lào Cai – Vân Nam vẫn chưa tương xứng với tiềm năng. Cơ chế trao đổi thông tin chưa ổn định, xúc tiến quảng bá chưa thường xuyên, dòng khách hai chiều qua Cửa khẩu quốc tế Lào Cai chưa ổn định, doanh nghiệp hai bên còn thiếu các kênh kết nối trực tiếp và lâu dài.

Để tạo chuyển biến, Lào Cai đề xuất thiết lập cơ chế hội nghị xúc tiến du lịch song phương Lào Cai – Vân Nam và giữa các địa phương trên Hành lang kinh tế theo định kỳ hằng năm, luân phiên tổ chức; xây dựng cơ chế trao đổi thông tin thường xuyên giữa cơ quan quản lý, Hiệp hội Du lịch và doanh nghiệp; khuyến khích doanh nghiệp lữ hành, hàng không, đường sắt tăng cường ký kết hợp tác, tổ chức các đoàn Famtrip, Presstrip và khảo sát chéo sản phẩm.

Quan trọng hơn, Lào Cai xác định phát triển sản phẩm du lịch liên tuyến, xuyên biên giới là hướng đi chiến lược. Tài nguyên hai bên có tính bổ trợ cao: Lào Cai nổi bật với cảnh quan núi rừng, ruộng bậc thang, bản làng và văn hóa các dân tộc; Vân Nam có các điểm đến nổi tiếng như Côn Minh, Đại Lý, Lệ Giang, Hồng Hà. Sự kết nối này có thể tạo những hành trình dài ngày, đa dạng trải nghiệm, hấp dẫn du khách quốc tế.

Trong đó, hoàn thiện và đưa vào khai thác mô hình du lịch qua biên giới trên sông Hồng, sông Nậm Thi được kỳ vọng tạo sản phẩm “một điểm đến – hai quốc gia” tại khu vực Lào Cai – Hà Khẩu. Đồng thời, nghiên cứu các tuyến caravan, tour xuyên biên giới Lào Cai – Vân Nam – Tây Nam Trung Quốc; khai thác tuyến tàu liên vận quốc tế và nghiên cứu các chuyến tàu charter kết nối Côn Minh – Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng – Quảng Ninh.

Một hướng đi giàu triển vọng là xây dựng thương hiệu chung “Hành trình di sản Tây Bắc – Vân Nam”, kết nối Sa Pa, Bắc Hà, Mù Cang Chải với các điểm đến văn hóa, sinh thái của Vân Nam, không chỉ thu hút khách Trung Quốc mà còn hướng tới thị trường Đông Bắc Á, Đông Nam Á và Tây Âu. Cùng với đó, tiếp tục nghiên cứu thuận lợi hóa thủ tục xuất nhập cảnh đối với khách du lịch qua Cửa khẩu quốc tế Lào Cai – Hà Khẩu, góp phần giảm thời gian, chi phí và tăng dòng khách hai chiều.

Văn hóa, thể thao – nhịp cầu kết nối nhân dân

Bên cạnh du lịch, Lào Cai có nguồn tài nguyên văn hóa phong phú, hội tụ bản sắc của 34 nhóm ngành dân tộc, hơn 210 di tích được xếp hạng các cấp và 4 di sản được UNESCO vinh danh. Đây là nguồn lực quan trọng để quảng bá hình ảnh, thúc đẩy hợp tác với Vân Nam và tạo nền tảng để nhân dân hai bên tăng cường hiểu biết, gắn bó, chia sẻ những giá trị văn hóa tương đồng.

Trên nền tảng đó, các hoạt động giao lưu văn hóa, hữu nghị, thương mại và thể thao giữa Lào Cai với Vân Nam, châu Hồng Hà cần được duy trì, nâng tầm theo hướng thường niên, luân phiên, thiết thực, mở rộng sự tham gia của người dân, doanh nghiệp và các tổ chức văn hóa – xã hội. Các chương trình “Chào Xuân qua biên giới”, Liên hoan nhân dân biên giới có thể trở thành không gian giao lưu giữa nghệ sĩ, nghệ nhân, cộng đồng và nhân dân hai bên, góp phần quảng bá bản sắc văn hóa vùng biên, củng cố tình đoàn kết, hữu nghị.

Thể thao là kênh giao lưu nhân dân trực tiếp, hiệu quả. Giải đua xe đạp quốc tế “Một đường đua – Hai quốc gia” là minh chứng sinh động. Từ đó có thể mở rộng các giải chạy, đua xe đạp, bóng đá, bóng chuyền, thể thao mạo hiểm và các môn thể thao dân tộc truyền thống, gắn với du lịch, trải nghiệm và quảng bá điểm đến, từng bước hình thành chuỗi sự kiện thể thao hữu nghị vùng biên.

Đặc biệt, Festival Sông Hồng có thể được định hướng trở thành sự kiện văn hóa – du lịch quy mô quốc tế, kết nối các địa phương, cộng đồng và doanh nghiệp dọc lưu vực sông Hồng; kết hợp trình diễn nghệ thuật, trải nghiệm văn hóa, ẩm thực, giới thiệu di sản với hội thảo, diễn đàn về bảo tồn di sản, phát triển du lịch và hợp tác bền vững.

Thời gian tới, Lào Cai mong muốn cùng Vân Nam và các địa phương trên Hành lang kinh tế tập trung vào một số nội dung: duy trì, nâng tầm các sự kiện văn hóa – du lịch thường niên như Festival Sông Hồng, Festival Tinh hoa Tây Bắc; tăng cường sự tham gia của các đoàn nghệ thuật, doanh nghiệp Vân Nam và quảng bá các sản phẩm đặc trưng như chè cổ thụ, thổ cẩm.

Phối hợp tổ chức các giải thể thao hữu nghị vùng biên và chương trình du lịch gắn với thể thao, văn hóa, trải nghiệm như marathon địa hình, thể thao mạo hiểm, leo núi, các môn thể thao dân tộc truyền thống…, luân phiên tổ chức hai bên cửa khẩu, vừa tạo sản phẩm trải nghiệm vừa quảng bá điểm đến.

Đẩy mạnh trao đổi đoàn văn hóa, nghệ thuật, triển lãm ảnh, sách và quảng bá trên nền tảng số, mạng xã hội; hợp tác với KOL/KOC hai bên để lan tỏa hình ảnh “Lào Cai – Nơi hội tụ sắc màu Tây Bắc” và những điểm đến đặc sắc của Vân Nam.

Mở rộng hợp tác y tế, giáo dục và giao lưu nhân dân gắn với du lịch; nghiên cứu phát triển sản phẩm du lịch chăm sóc sức khỏe (wellness), trao đổi kinh nghiệm đào tạo nguồn nhân lực du lịch, ngoại ngữ, tạo nền tảng nhân văn cho hợp tác lâu dài.

Từ kết nối đến hợp tác, cùng kiến tạo không gian phát triển mới

Để chuyển các định hướng thành kết quả cụ thể, Lào Cai đề xuất tổ chức Hội chợ Du lịch tỉnh Lào Cai năm 2027 kết hợp Diễn đàn doanh nghiệp lữ hành hai bên, hướng tới hoạt động xúc tiến du lịch Lào Cai – Vân Nam thường niên; xây dựng bộ sản phẩm “Một hành trình – Nhiều điểm đến”, khai thác hiệu quả tuyến đường sắt Điền Việt kết nối Côn Minh – Hải Phòng; đẩy nhanh hoàn thiện Đề án thí điểm du lịch qua biên giới trên sông Hồng, sông Nậm Thi, phấn đấu đưa vào khai thác giai đoạn 2027 – 2028.

Đồng thời, hai bên phối hợp tổ chức luân phiên hằng năm chuỗi sự kiện văn hóa – thể thao – du lịch vùng biên; thúc đẩy các địa phương, doanh nghiệp trên Hành lang kinh tế nghiên cứu, kiến nghị thuận lợi hóa thủ tục xuất nhập cảnh và tăng cường kết nối hạ tầng đường bộ, đường sắt liên vận quốc tế, hàng không.

Trong giai đoạn mới, hợp tác giữa Lào Cai với Vân Nam và các địa phương trên Hành lang kinh tế không chỉ nhằm gia tăng lượng khách hay mở rộng thị trường, mà hướng tới kiến tạo một không gian phát triển liên kết, nơi giá trị văn hóa được phát huy, sản phẩm du lịch được kết nối, doanh nghiệp có thêm cơ hội hợp tác và người dân hai bên biên giới được hưởng lợi thiết thực.

Với lợi thế về vị trí địa lý, tài nguyên văn hóa, du lịch và hệ thống kết nối ngày càng hoàn thiện, Lào Cai sẵn sàng phát huy vai trò “cầu nối” giữa Việt Nam với Vân Nam và khu vực Tây Nam Trung Quốc; chủ động đồng hành cùng các địa phương trên Hành lang kinh tế trong xúc tiến du lịch, xây dựng sản phẩm liên tuyến, giao lưu văn hóa, thể thao, giáo dục, y tế và giao lưu nhân dân.

Từ kết nối địa lý đến đồng điệu văn hóa, từ hành trình du lịch xuyên biên giới đến giao lưu cộng đồng, Lào Cai kỳ vọng cùng các địa phương mở rộng không gian hợp tác, tạo động lực phát triển mới, đưa quan hệ hợp tác ngày càng đi vào chiều sâu, thực chất và hiệu quả. Qua đó, Hành lang kinh tế 5 tỉnh, thành phố không chỉ là tuyến kết nối giao thông, thương mại mà còn trở thành không gian giao lưu văn hóa, điểm đến du lịch liên vùng và nhịp cầu gắn kết nhân dân, góp phần vun đắp tình hữu nghị, vì lợi ích thiết thực của cộng đồng, doanh nghiệp và nhân dân hai nước Việt Nam – Trung Quốc.