Nửa đầu năm 2026, toàn tỉnh ghi nhận 56 trường hợp tảo hôn, trong đó 34 trường hợp cả nam và nữ đều chưa đủ tuổi kết hôn theo quy định của pháp luật. Dân tộc Mông chiếm 53/56 trường hợp, tương đương gần 95%. Cùng thời gian, toàn tỉnh có 444 trường hợp nữ dưới 18 tuổi sinh con; riêng nhóm tuổi 17 có 226 trường hợp, nhóm 16 tuổi có 152 trường hợp và vẫn ghi nhận trường hợp sinh con khi mới 13 tuổi. Trong khi đó, hôn nhân cận huyết thống tiếp tục được kiểm soát, không phát sinh trường hợp mới.

Trước thực trạng trên, chính quyền các cấp đã ban hành trên 120 kế hoạch triển khai đến các xã, phường; đồng thời gắn trách nhiệm của người đứng đầu cấp ủy, chính quyền với kết quả thực hiện tại địa phương. Công tác kiểm tra, đôn đốc được duy trì thường xuyên tại các địa bàn có nguy cơ cao nhằm kịp thời phát hiện, ngăn chặn các trường hợp có dấu hiệu vi phạm. Lực lượng Công an và chính quyền cơ sở tiếp tục tăng cường phối hợp quản lý cư trú, rà soát đối tượng và tuyên truyền, vận động các gia đình. Trong 6 tháng đầu năm, các địa phương đã ngăn chặn 112 cặp nam nữ có ý định tảo hôn tại một số địa bàn trọng điểm như xã Cao Sơn và Bảo Nhai.

Công tác truyền thông cũng được triển khai bằng nhiều hình thức phù hợp với điều kiện từng địa phương. Toàn tỉnh đã tổ chức trên 500 buổi truyền thông, đối thoại và tư vấn với trên 100.000 lượt người tham gia. Bên cạnh các hình thức trực tiếp, nhiều địa phương sử dụng nền tảng số như Zalo, Facebook và các video ngắn để tuyên truyền pháp luật về hôn nhân và gia đình, sức khỏe sinh sản vị thành niên và bình đẳng giới, hướng tới nhóm thanh thiếu niên vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Hoạt động truyền thông góp phần nâng cao nhận thức, thay đổi hành vi trong phòng, chống tảo hôn và nữ dưới 18 tuổi sinh con.

Ngành giáo dục tiếp tục lồng ghép nội dung giáo dục sức khỏe sinh sản, pháp luật về hôn nhân và gia đình vào các hoạt động chính khóa, ngoại khóa tại 415 trường THCS và THPT. Đồng thời, các trường tăng cường phối hợp với gia đình và chính quyền địa phương trong tư vấn, theo dõi học sinh có nguy cơ bỏ học hoặc kết hôn sớm.

Tuy nhiên, công tác giảm tảo hôn và nữ dưới 18 tuổi sinh con vẫn gặp không ít khó khăn. Địa bàn miền núi rộng, giao thông chia cắt, dân cư phân bố không tập trung ảnh hưởng đến công tác tuyên truyền và quản lý. Ở một số địa phương, phong tục, tập quán cùng điều kiện kinh tế còn khó khăn tiếp tục tác động đến việc chấp hành quy định của pháp luật về hôn nhân và gia đình; việc phát hiện, ngăn chặn các trường hợp có nguy cơ tảo hôn có thời điểm chưa kịp thời.

Trong thời gian tới, tỉnh tiếp tục lồng ghép gần 14 tỷ đồng từ các Chương trình mục tiêu quốc gia để đầu tư hạ tầng, hỗ trợ sinh kế và cải thiện điều kiện sống tại vùng đặc biệt khó khăn; đồng thời đổi mới công tác truyền thông, mở rộng tư vấn sức khỏe sinh sản vị thành niên và phát huy vai trò của nhà trường, gia đình, người có uy tín, già làng, trưởng bản và các tổ chức đoàn thể trong tuyên truyền, vận động. Các địa phương tiếp tục vận động hộ gia đình, dòng họ ký cam kết không để xảy ra tảo hôn; tăng cường phối hợp giữa các ngành trong quản lý cư trú, theo dõi học sinh có nguy cơ bỏ học, kết hôn sớm và hỗ trợ thanh thiếu niên tiếp cận các dịch vụ giáo dục, y tế, tư vấn phù hợp.

Việc duy trì đồng bộ các giải pháp về truyền thông, giáo dục, phát triển sinh kế và chăm sóc sức khỏe sinh sản, cùng sự tham gia của gia đình và cộng đồng, sẽ góp phần giảm tình trạng tảo hôn, nữ dưới 18 tuổi sinh con và nâng cao chất lượng dân số vùng đồng bào dân tộc thiểu số./.