Từ cảm xúc đến hành động

Tháng Tám năm 2025, khi chuỗi hoạt động kỷ niệm A80 – 80 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9 diễn ra trên khắp cả nước, mạng xã hội bất ngờ chứng kiến một “làn sóng đỏ” mạnh mẽ chưa từng có. Từ Facebook, TikTok, Zalo đến Instagram, hàng triệu người trẻ đồng loạt thay ảnh đại diện cờ đỏ sao vàng, chia sẻ video lịch sử, hát Quốc ca giữa những đại nhạc hội ngoài trời hay check-in tại các chương trình nghệ thuật mang chủ đề “Tổ quốc trong tim”, “Việt Nam trong tôi”. Điều đặc biệt là những hình ảnh ấy không xuất phát từ những lời kêu gọi mang tính hành chính, mà đến từ cảm xúc tự nhiên của thế hệ trẻ.

Tại Hà Nội, hơn 8.800 đoàn viên, thanh niên, sinh viên đến từ 43 trường đại học đã tình nguyện tham gia phục vụ các hoạt động A80. Có người hướng dẫn du khách, giữ gìn vệ sinh môi trường; có người hỗ trợ công tác truyền thông số cho các sự kiện. Trong các đêm nhạc nghệ thuật hướng tới A80, hàng chục nghìn bạn trẻ mặc áo cờ đỏ sao vàng, đồng thanh hát Quốc ca giữa sân vận động Mỹ Đình. Những hình ảnh ấy nhanh chóng lan tỏa mạnh mẽ trên mạng xã hội, tạo nên sự cộng hưởng đặc biệt - lòng yêu nước không còn chỉ hiện diện trong sách giáo khoa hay các diễn đàn chính trị, mà đang bước vào đời sống số bằng ngôn ngữ của âm nhạc, hình ảnh và cảm xúc tuổi trẻ.

Nếu trước đây, lòng yêu nước thường gắn với những điều lớn lao nơi chiến trường hay tuyến đầu biên giới, thì hôm nay, nó được thể hiện bằng những hành động rất đời thường như chia sẻ một thông tin đúng sự thật, phản bác luận điệu xuyên tạc, lan tỏa câu chuyện đẹp về quê hương, đất nước hay đơn giản là khoác lên mình chiếc áo cờ đỏ sao vàng với niềm tự hào chân thành.

Ở Lào Cai, tinh thần ấy cũng hiện diện rõ nét trong các sự kiện, ngày lễ lớn tại nhiều trường học trên địa bàn tỉnh như các phường: Cam Đường, Lào Cai, Sa Pa, Hợp Thành, Yên Bái, Âu Lâu,… Dịp kỷ niệm Chiến thắng Điện Biên Phủ vừa qua, nhiều trường học tổ chức đồng diễn, sinh hoạt ngoại khóa, vẽ tranh cổ động, chụp ảnh tập thể trong sắc đỏ cờ Tổ quốc. Những video ghi lại khoảnh khắc học sinh hát vang “Như có Bác Hồ trong ngày vui đại thắng”, xếp hình lá cờ đỏ sao vàng được giáo viên, phụ huynh và học sinh chia sẻ rộng rãi trên mạng xã hội.

Không ít bạn trẻ lựa chọn các địa điểm được trang trí, trưng bày mang dấu ấn lịch sử như Bảo tàng tỉnh, quảng trường Cam Đường hay tuyến phố 30/4 để check-in, ghi lại những hình ảnh mang thông điệp tự hào dân tộc.

Điều đáng chú ý là các hoạt động ấy không dừng ở hình thức phong trào. Nhiều nhà trường đã lồng ghép tuyên truyền lịch sử dân tộc, giáo dục truyền thống cách mạng và nâng cao nhận thức công dân số cho học sinh. Đặc biệt, trong thời gian diễn ra cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 – 2031, nhiều trường học trên địa bàn tỉnh như phường Cam Đường, phường Lào Cai, phường Yên Bái,… đã tổ chức các hoạt động tuyên truyền sinh động, giúp học sinh – đặc biệt là các em nhỏ bậc mầm non, tiểu học, Trung học cơ sở – bước đầu làm quen với một sự kiện chính trị quan trọng của đất nước, từ đó bồi đắp tình yêu quê hương, Tổ quốc ngay từ những năm tháng đầu đời. Các trường học đã triển khai khá nhiều hoạt động ngoại khóa tìm hiểu Luật Bầu cử, các cuộc thi trực tuyến, thi vẽ tranh, quay các video ngắn,… đến hoạt động tuyên truyền trên fanpage, nhóm lớp và nền tảng số của nhà trường.

Những bài học về trách nhiệm công dân không còn chỉ nằm trên trang giấy, mà được chuyển tải bằng những hoạt động sinh động có sự tham gia của chính các em, các bài infographic, video ngắn, meme, clip tương tác – những hình thức gần gũi với Gen Z, Gen Alpha hơn bao giờ hết.

Cô Nguyễn Thị Thắm - một giáo viên tại phường Cam Đường chia sẻ: “Các em bây giờ tiếp cận thông tin chủ yếu qua điện thoại, mạng xã hội. Nếu mình không giáo dục bằng chính môi trường số thì rất khó chạm tới các em”.

Có lẽ, đó cũng là điều đang diễn ra trên phạm vi rộng lớn hơn của xã hội hôm nay. Lòng yêu nước trong thời đại số không mất đi, mà đang “chuyển dạng”. Từ những buổi sinh hoạt dưới cờ đến các hashtag lan tỏa trên TikTok. Từ bài giảng lịch sử trên lớp học đến những video triệu lượt xem trên mạng xã hội.

Từ cảm xúc tự hào dân tộc đến hành động cụ thể bảo vệ sự thật, bảo vệ niềm tin và các giá trị nền tảng của đất nước trên không gian mạng. Và chính trong quá trình ấy, nhiều người trẻ đang từng bước trưởng thành như những “lá chắn số” của thời đại mới.

Người trẻ – “lá chắn số” tự nhiên nhất

Trong lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc, thanh niên luôn là lực lượng đi đầu ở những “mặt trận” quan trọng nhất. Nếu trong chiến tranh, tuổi trẻ xung phong nơi tuyến lửa, thì hôm nay, trong kỷ nguyên số, người trẻ đang trở thành lực lượng hiện diện mạnh mẽ nhất trên không gian mạng – nơi cuộc đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng diễn ra từng giờ, từng phút.

Không phải ngẫu nhiên mà nhiều chuyên gia truyền thông nhận định: Gen Z, Gen Alpha chính là “công dân bản địa” của môi trường số. Họ sinh ra cùng internet, trưởng thành cùng mạng xã hội và thích nghi rất nhanh với sự thay đổi của công nghệ. Điều đó giúp người trẻ sở hữu những lợi thế đặc biệt mà không phải thế hệ nào cũng có.

Họ thành thạo công nghệ, hiểu cách vận hành của thuật toán mạng xã hội; nắm bắt nhanh xu hướng truyền thông mới. Và quan trọng hơn, họ biết cách biến những nội dung khô cứng thành các sản phẩm truyền thông ngắn gọn, hấp dẫn, dễ lan tỏa.

Điển hình như Thiếu tá Nguyễn Văn Sáng – cán bộ Phòng Cảnh sát hình sự, Công an tỉnh Lào Cai – đã lựa chọn một cách làm mới khi biến những nội dung vốn khô khan như phòng, chống ma túy thành các video ngắn gần gũi, giàu cảm xúc trên mạng xã hội. Từ những câu chuyện đời thực trong quá trình bám địa bàn tại xã Gia Hội, các clip tuyên truyền của anh nhanh chóng thu hút hàng triệu lượt xem, thích và chia sẻ. Điều đó cho thấy, khi thông điệp đúng được truyền tải bằng ngôn ngữ phù hợp với môi trường số, công tác tuyên truyền hoàn toàn có thể chạm tới người trẻ một cách tự nhiên và hiệu quả.

Trong khi nhiều luận điệu sai trái hiện nay được “đóng gói” dưới hình thức video ngắn, podcast hay infographic để đánh vào tâm lý giới trẻ, thì chính người trẻ cũng đang dùng những công cụ ấy để phản bác lại thông tin sai lệch bằng cách tiếp cận mềm mại nhưng hiệu quả hơn.

Một video dài chưa đầy một phút phân tích sự thật lịch sử có thể đạt hàng trăm nghìn lượt xem. Một bài đăng phản biện bằng ngôn ngữ gần gũi có thể tạo hiệu ứng lan tỏa mạnh hơn nhiều khẩu hiệu khô cứng. Một clip kể chuyện về người lính biên phòng có thể chạm tới cảm xúc của hàng triệu người trẻ trên TikTok, Facebook hay YouTube.

Không phải ngẫu nhiên, nhiều trang, nhóm cộng đồng trên mạng xã hội với hàng trăm nghìn thành viên đang tích cực tham gia đấu tranh phản bác các luận điệu xuyên tạc, thông tin xấu độc. Điều đáng nói là lực lượng nòng cốt vận hành những diễn đàn ấy phần lớn đều là người trẻ như sinh viên, kỹ sư công nghệ, giáo viên, nhà sáng tạo nội dung hay cán bộ đoàn cơ sở.

Họ không hoạt động bằng mệnh lệnh hành chính, mà bằng tinh thần tự giác và trách nhiệm công dân. Mỗi ngày, họ âm thầm kiểm chứng thông tin, phân tích nguồn tin giả, phản biện các quan điểm sai trái và lan tỏa những giá trị tích cực về lịch sử, văn hóa, con người Việt Nam.

Ở một góc nhìn sâu xa hơn, đó không chỉ là câu chuyện của công nghệ hay truyền thông, mà là sự hình thành “sức đề kháng tư tưởng” trong thế hệ trẻ. Bởi trong thời đại số, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không chỉ là ngăn chặn thông tin xấu độc, mà còn là giữ gìn niềm tin xã hội, củng cố bản lĩnh chính trị và xây dựng không gian mạng lành mạnh.

Người trẻ hôm nay có thể không cầm súng như thế hệ cha anh, nhưng họ đang tham gia một “mặt trận không tiếng súng” với những hình thức hoàn toàn mới. Mỗi bài viết đúng sự thật, mỗi video lan tỏa năng lượng tích cực, mỗi lần lên tiếng trước thông tin xuyên tạc đều là một cách bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong thời đại số.

Và chính từ sự chủ động, tự nhiên ấy, người trẻ đang trở thành những “lá chắn số” gần gũi, linh hoạt và hiệu quả nhất trên không gian mạng hiện nay.

“Khoảng trống” phía sau những cú nhấp chuột

Dẫu vậy, nhìn thẳng vào thực tế, vẫn còn những khoảng trống đáng lo ngại phía sau sự năng động của người trẻ trên không gian mạng. Không ít bạn trẻ hôm nay rất nhanh nhạy với công nghệ, nhưng lại thiếu nền tảng lý luận, thiếu kỹ năng kiểm chứng thông tin và dễ bị cuốn vào các cuộc tranh luận cảm tính.

Chỉ cần một video cắt ghép vài chục giây, một dòng trạng thái giật gân hay một “trend” mang màu sắc cực đoan cũng có thể kéo theo hàng nghìn lượt chia sẻ, bình luận mà không cần biết đúng – sai, thật – giả. Trong môi trường mạng xã hội, nơi thuật toán luôn ưu tiên nội dung gây sốc và kích thích cảm xúc, người trẻ rất dễ bị dẫn dắt nếu thiếu “sức đề kháng số”.

Thực tế tại Lào Cai cũng cho thấy những nguy cơ ấy không còn là câu chuyện xa vời. Chỉ trong 6 tháng đầu năm 2026, các cơ quan chức năng trên địa bàn tỉnh đã xử lý gần 50 tài khoản mạng xã hội đăng tải thông tin sai sự thật, thiếu kiểm chứng; đồng thời nhắc nhở hàng trăm tài khoản khác có dấu hiệu vi phạm trên không gian mạng. Những con số ấy cho thấy tốc độ lan truyền của thông tin xấu độc đang nhanh hơn nhiều so với khả năng tự sàng lọc của một bộ phận người dùng trẻ.

Đó cũng là lý do Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 07/01/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam; Quyết định số 874/QĐ-BTTTT của Bộ Thông tin và Truyền thông ban hành Bộ Quy tắc ứng xử trên mạng xã hội nhấn mạnh yêu cầu xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh trên không gian số; coi việc hình thành văn hóa ứng xử, trách nhiệm công dân và năng lực miễn dịch thông tin là nhiệm vụ cấp thiết trong thời đại chuyển đổi số.

Bởi sau tất cả, lòng yêu nước thôi là chưa đủ. Một “lá chắn số” thực sự không chỉ cần nhiệt huyết, mà còn cần bản lĩnh chính trị, tư duy phản biện và khả năng nhận diện sự thật. Trong thời đại mà thuật toán có thể dẫn dắt cảm xúc con người từng giờ, thì tri thức và lý luận chính là lớp thép quan trọng nhất để bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng hôm nay.