Lào Cai sở hữu hệ sinh thái tự nhiên đa dạng với núi cao, thung lũng, ruộng bậc thang và khí hậu đặc trưng vùng cao – điều kiện lý tưởng để phát triển các loại hình thể thao ngoài trời như leo núi, chạy trail, đạp xe địa hình hay dù lượn. Nhiều giải đấu đã tạo tiếng vang lớn. Tiêu biểu là Giải Bóng chuyền VTV Cup 2023 – lần đầu tiên Lào Cai đăng cai, quy tụ các đội mạnh trong khu vực. Sự kiện không chỉ thu hút đông đảo khán giả, để lại ấn tượng sâu sắc với bạn bè trong nước và quốc tế, mà còn khẳng định vị thế của Lào Cai trong cộng đồng yêu thích bóng chuyền, góp phần nâng cao hình ảnh thể thao địa phương trên bản đồ quốc gia. Trong khi đó, Giải Marathon Vượt núi Việt Nam (Vietnam Mountain Marathon – VMM) tại Sa Pa là một trong những giải chạy địa hình hấp dẫn nhất châu Á, thu hút hàng nghìn vận động viên mỗi năm. Các runner được thử thách trên những cung đường tuyệt đẹp xuyên qua núi rừng, bản làng và ruộng bậc thang đặc trưng của Sa Pa, vừa trải nghiệm thể thao, vừa tận hưởng cảnh sắc thiên nhiên hùng vĩ. VMM không chỉ là sân chơi chuyên nghiệp mà còn trở thành sản phẩm du lịch độc đáo, quảng bá hình ảnh Lào Cai tới cộng đồng vận động viên trong nước và quốc tế.

Giải Marathon Vượt núi Việt Nam (Vietnam Mountain Marathon – VMM) tại Sa Pa là một trong những giải chạy địa hình hấp dẫn nhất châu Á.

Đáng chú ý, các môn thể thao mới cũng đang tạo sức hút mạnh mẽ. Giải Pickleball tỉnh Lào Cai mở rộng lần thứ I và Giải Pickleball mở rộng Lào Cai 2025 đã quy tụ nhiều vận động viên hàng đầu như Quang Dương, Phúc Huỳnh cùng các tay vợt nổi bật trong nước như Lý Hoàng Nam, Trịnh Linh Giang. Giải đấu có tổng giá trị giải thưởng hơn 300 triệu đồng, trong đó nội dung đôi nam open lên tới 100 triệu đồng, đồng thời nhận sự đồng hành từ nhà tài trợ lớn Đức Việt Land. Dù là giải cấp tỉnh mở rộng, sự kiện vẫn thu hút các câu lạc bộ mạnh trong nước và vận động viên quốc tế từ nhiều quốc gia, góp phần thúc đẩy giao lưu và kết nối thể thao.

 Không chỉ dừng lại ở các môn hiện đại, Lào Cai còn tạo dấu ấn với các giải đấu truyền thống và quốc tế. Giải đua xe đạp quốc tế “một đường đua hai quốc gia”, được tổ chức luân phiên từ năm 2017, trở thành điểm nhấn tiêu biểu trong hợp tác thể thao xuyên biên giới giữa Lào Cai (Việt Nam) và Hồng Hà (Trung Quốc). Giải thu hút đông đảo vận động viên, câu lạc bộ xe đạp trong và ngoài nước, nâng cao tính chuyên nghiệp và sức lan tỏa của thể thao địa phương. Cùng với đó, nhiều sự kiện thể thao truyền thống và hiện đại khác tiếp tục được duy trì, tạo nên bức tranh đa dạng và giàu tiềm năng cho kinh tế thể thao Lào Cai, biến thể thao trở thành một sản phẩm du lịch đặc sắc, góp phần nâng tầm thương hiệu địa phương trên bản đồ thể thao và du lịch quốc gia.

Dù lượn không chỉ mang lại trải nghiệm mạo hiểm, hấp dẫn mà còn góp phần phát triển kinh tế thể thao và du lịch.

Trong định hướng phát triển mới, việc kết nối với các hoạt động như Lễ hội dù lượn Bay trên mùa vàng – sự kiện thu hút đông đảo du khách đến trải nghiệm ruộng bậc thang mùa lúa chín; Giải Marathon khám phá ruộng bậc thang Mù Cang Chải đang dần khẳng định thương hiệu trong cộng đồng chạy địa hình; Khu vực Khau Phạ trở thành điểm đến lý tưởng cho dù lượn, đạp xe mạo hiểm, trong khi Giải đua thuyền truyền thống hồ Thác Bà góp phần làm phong phú hệ sinh thái thể thao gắn với văn hóa bản địa…. những sự kiện này góp phần thêm động lực cho kinh tế thể thao, hình thành chuỗi sản phẩm liên hoàn từ Sa Pa, Bắc Hà đến Mù Cang Chải, Khau Phạ, hồ Thác Bà, giúp kéo dài thời gian lưu trú và gia tăng chi tiêu của du khách, hướng tới xây dựng thương hiệu kinh tế thể thao vùng Tây Bắc.

Thực tiễn cho thấy, các sự kiện thể thao đã trở thành sản phẩm du lịch hiệu quả. Các giải marathon tại Sa Pa thu hút hàng nghìn người mỗi năm; lễ hội đua ngựa Bắc Hà đón khoảng 20.000 lượt khách; nhiều giải đấu khác cũng mang về lượng lớn du khách. Sự kết hợp giữa thể thao và du lịch đang trở thành xu hướng rõ nét. Du khách tham gia sự kiện thường lưu trú dài ngày, sử dụng đa dạng dịch vụ, qua đó gia tăng giá trị kinh tế và tạo sinh kế cho người dân. Nhiều sản phẩm mới như trekking, đạp xe khám phá bản làng, dù lượn… tiếp tục được khai thác, góp phần nâng cao trải nghiệm. Thể thao vì vậy trở thành “mắt xích” quan trọng trong chuỗi liên kết du lịch. Dù có nhiều lợi thế, kinh tế thể thao vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Trước hết là những khó khăn trong đăng cai tổ chức các giải đấu quy mô quốc gia, khiến địa phương khó chủ động nếu thiếu sự vào cuộc của lãnh đạo. Công tác tổ chức và quảng bá còn hạn chế, thiếu kế hoạch dài hạn. Trong khi đó, các sự kiện cần được chuẩn bị và truyền thông từ 6 tháng đến 1 năm để đạt hiệu quả cao. Một điểm nghẽn khác là chưa hình thành hệ sinh thái dịch vụ đồng bộ. Khi thể thao trở thành ngành kinh tế, cần phát triển chuỗi giá trị từ lưu trú, vận chuyển đến tham quan, trải nghiệm.

Giải đua xe đạp quốc tế “một đường đua hai quốc gia”, được tổ chức luân phiên từ năm 2017, trở thành điểm nhấn tiêu biểu trong hợp tác thể thao xuyên biên giới giữa Lào Cai (Việt Nam) và Hồng Hà (Trung Quốc).

Với lợi thế cửa khẩu, Lào Cai có thể khai thác thêm các sản phẩm du lịch kết hợp xuất nhập cảnh, nhưng cần quy hoạch bài bản và sự phối hợp chặt chẽ giữa các ngành. Nếu thiếu liên kết và dịch vụ hấp dẫn, kinh tế thể thao khó phát huy hiệu quả. Việc tổ chức sự kiện quy mô lớn đòi hỏi đội ngũ chuyên nghiệp, trong khi lực lượng tại chỗ còn thiếu và chưa được đào tạo bài bản.

Từ thực tiễn phát triển, Lào Cai cần xây dựng một đề án riêng về kinh tế thể thao, gắn kết chặt chẽ với chương trình phát triển công nghiệp văn hóa của địa phương, xác định rõ các sản phẩm chủ lực, thị trường mục tiêu và chỉ tiêu cụ thể về doanh thu, lượng khách cũng như đóng góp vào kinh tế địa phương. Cùng với đó, việc xây dựng thương hiệu cho các sự kiện lớn, tăng cường liên kết vùng, ứng dụng công nghệ số trong quản lý và quảng bá, đồng thời phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao là những yếu tố then chốt. Nếu thực hiện đồng bộ và có chiến lược dài hạn, kinh tế thể thao sẽ trở thành động lực tăng trưởng mới, đưa Lào Cai trở thành điểm đến thể thao – du lịch hàng đầu Tây Bắc, góp phần nâng tầm vị thế trên bản đồ du lịch quốc gia và quốc tế./.