Trước bối cảnh đó, Nghị quyết Đại hội XIV đã thể hiện bước phát triển quan trọng trong tư duy phát triển của Đảng, chuyển mạnh từ “theo kịp” sang “đi cùng và đi trước ở một số lĩnh vực”, từ quản lý hành chính sang quản trị phát triển hiện đại. Nổi bật trong hệ thống quan điểm và phương châm chỉ đạo là tư duy “5 hóa cho phát triển”: Xanh hóa, số hóa, tối ưu hóa nguồn lực, thông minh hóa quản lý - quản trị và hài hòa hóa lợi ích giữa Nhà nước, người dân và doanh nghiệp.

Đây không phải là những khái niệm rời rạc, mà là một chỉnh thể tư duy phát triển mới, mang tính hệ thống, toàn diện và có khả năng dẫn dắt hành động trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.

Ý nghĩa tổng thể của phương châm “5 hóa cho phát triển”

Phương châm “5 hóa cho phát triển” phản ánh rõ sự chuyển biến từ mô hình tăng trưởng dựa nhiều vào khai thác tài nguyên, lao động giá rẻ sang mô hình phát triển dựa trên tri thức, công nghệ, hiệu quả quản trị và sự đồng thuận xã hội. Năm nội dung của phương châm này không tồn tại độc lập, mà gắn bó hữu cơ, bổ trợ và điều kiện hóa lẫn nhau.

Ảnh minh họa: vneconomy.vn 

Xanh hóa tạo nền tảng bền vững; số hóa mở ra không gian phát triển mới; tối ưu hóa nguồn lực quyết định hiệu quả; thông minh hóa quản lý - quản trị nâng cao năng lực điều hành; còn hài hòa hóa lợi ích là yếu tố bảo đảm ổn định xã hội và tính lâu dài của phát triển. Quán triệt phương châm này chính là quán triệt tư duy phát triển vì tương lai, vì con người và vì sự bền vững của quốc gia.

“Xanh hóa” là sự lựa chọn tất yếu của phát triển bền vững: Xanh hóa không còn là lựa chọn mang tính đạo đức hay xu hướng thời thượng, mà đã trở thành yêu cầu bắt buộc đối với mọi quốc gia muốn phát triển bền vững. Biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường, suy thoái tài nguyên đang trực tiếp đe dọa sinh kế, chất lượng sống và an ninh con người.

Quán triệt tinh thần xanh hóa trong thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV đòi hỏi phải tích hợp yêu cầu bảo vệ môi trường, sử dụng tiết kiệm tài nguyên, giảm phát thải vào mọi chiến lược, quy hoạch và chính sách phát triển. Phát triển kinh tế không thể đánh đổi bằng môi trường; tăng trưởng không thể làm tổn hại đến quyền được sống trong môi trường trong lành của các thế hệ hiện tại và tương lai.

Xanh hóa còn mở ra không gian phát triển mới thông qua kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, năng lượng tái tạo, nông nghiệp bền vững và đô thị xanh. Khi được triển khai đúng hướng, xanh hóa không làm chậm phát triển, mà trái lại, tạo động lực tăng trưởng mới, nâng cao năng lực cạnh tranh và vị thế quốc gia.

“Số hóa” là động lực then chốt của tăng trưởng và quản trị hiện đại: Nếu xanh hóa là nền tảng bền vững thì số hóa là động lực tăng tốc cho phát triển. Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang làm thay đổi sâu sắc phương thức sản xuất, quản lý và đời sống xã hội. Quán triệt phương châm số hóa đòi hỏi phải coi chuyển đổi số là nhiệm vụ chiến lược, xuyên suốt và lâu dài.

Số hóa không chỉ là ứng dụng công nghệ thông tin, mà là chuyển đổi toàn diện phương thức vận hành của nền kinh tế và xã hội. Trong quản lý nhà nước, số hóa giúp nâng cao tính minh bạch, giảm chi phí, rút ngắn thời gian, hạn chế tiêu cực và nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp. Trong sản xuất, kinh doanh, số hóa giúp tăng năng suất, đổi mới mô hình kinh doanh và mở rộng thị trường.

Tuy nhiên, số hóa chỉ thực sự hiệu quả khi gắn với cải cách thể chế, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và bảo đảm an ninh, an toàn dữ liệu. Quán triệt tinh thần số hóa của Đại hội XIV là chuyển từ “ứng dụng công nghệ” sang “quản trị bằng dữ liệu và tri thức”.

“Tối ưu hóa nguồn lực” là yêu cầu sống còn trong điều kiện nguồn lực hữu hạn: Trong bối cảnh nhu cầu phát triển lớn trong khi nguồn lực có hạn, tối ưu hóa nguồn lực trở thành yêu cầu mang tính sống còn. Đây không chỉ là vấn đề huy động nhiều nguồn lực hơn, mà quan trọng hơn là sử dụng nguồn lực hiệu quả hơn.

Quán triệt phương châm tối ưu hóa nguồn lực đòi hỏi phải khắc phục tình trạng đầu tư dàn trải, trùng lặp, kém hiệu quả; chống lãng phí, thất thoát; phân bổ nguồn lực theo nguyên tắc thị trường có sự điều tiết của Nhà nước. Mỗi đồng vốn, mỗi mét đất, mỗi giờ lao động đều phải được sử dụng đúng mục tiêu, đúng thời điểm và tạo ra giá trị cao nhất cho xã hội.

Tối ưu hóa nguồn lực cũng gắn liền với việc phát huy nguồn lực con người, trí tuệ, văn hóa và niềm tin xã hội - những nguồn lực vô hình nhưng có sức mạnh to lớn. Khi nguồn lực được tối ưu, tăng trưởng sẽ bền vững hơn, ổn định hơn và ít phụ thuộc vào mở rộng đầu vào.

“Thông minh hóa quản lý, quản trị” là điểm nhấn quan trọng thể hiện bước tiến trong tư duy lãnh đạo và điều hành của Đảng. Trong bối cảnh xã hội ngày càng phức tạp, quản lý theo cách truyền thống, dựa nhiều vào mệnh lệnh hành chính, không còn phù hợp.

Quán triệt phương châm này đòi hỏi chuyển mạnh từ quản lý sang quản trị, từ điều hành thủ công sang điều hành dựa trên dữ liệu, dự báo và công nghệ. Quản trị thông minh không chỉ giúp ra quyết định nhanh hơn, chính xác hơn, mà còn nâng cao khả năng thích ứng, phòng ngừa rủi ro và xử lý khủng hoảng.

Thông minh hóa quản lý cũng đòi hỏi xây dựng đội ngũ cán bộ có tư duy mở, năng lực số, khả năng phân tích và tinh thần trách nhiệm cao. Khi quản lý và quản trị trở nên thông minh, bộ máy sẽ vận hành hiệu quả hơn, giảm chi phí xã hội và tăng niềm tin của người dân.

“Hài hòa hóa lợi ích”: Phát triển chỉ bền vững khi lợi ích được phân bổ hài hòa giữa các chủ thể trong xã hội. Đại hội XIV nhấn mạnh yêu cầu hài hòa hóa lợi ích giữa Nhà nước, người dân và doanh nghiệp, coi đây là điều kiện quan trọng để tạo đồng thuận xã hội và ổn định chính trị.

Nhà nước cần bảo đảm lợi ích chung, lợi ích lâu dài của quốc gia; doanh nghiệp cần được bảo đảm môi trường kinh doanh công bằng, minh bạch; người dân cần được thụ hưởng công bằng thành quả phát triển. Nếu lợi ích bị lệch về một phía, phát triển sẽ thiếu bền vững và dễ phát sinh mâu thuẫn xã hội.

Quán triệt phương châm hài hòa hóa lợi ích đòi hỏi xây dựng chính sách công bằng, minh bạch; tăng cường đối thoại, tham vấn; giải quyết kịp thời các bức xúc xã hội; phòng, chống tham nhũng, lợi ích nhóm. Khi lợi ích hài hòa, niềm tin xã hội được củng cố, nguồn lực phát triển sẽ được khơi dậy mạnh mẽ.

Điểm cốt lõi của phương châm “5 hóa cho phát triển” không nằm ở khẩu hiệu, mà ở khả năng chuyển hóa thành hành động cụ thể. Mỗi cấp, mỗi ngành, mỗi địa phương cần cụ thể hóa năm nội dung này thành mục tiêu, chỉ tiêu, lộ trình và giải pháp phù hợp với điều kiện thực tiễn. Quán triệt “5 hóa” đòi hỏi tư duy liên ngành, phối hợp đồng bộ và sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị. Khi năm nội dung này được triển khai nhất quán, đất nước sẽ hình thành một mô hình phát triển mới: Bền vững hơn, hiệu quả hơn, nhân văn hơn và có khả năng thích ứng cao trước những biến động của thời đại.

Phương châm chỉ đạo thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng về “5 hóa cho phát triển” là sự kết tinh giữa tư duy đổi mới, tầm nhìn chiến lược và yêu cầu thực tiễn của đất nước trong giai đoạn phát triển mới. Xanh hóa tạo nền tảng bền vững; số hóa mở rộng không gian phát triển; tối ưu hóa nguồn lực nâng cao hiệu quả; thông minh hóa quản lý, quản trị nâng tầm năng lực điều hành; hài hòa hóa lợi ích bảo đảm ổn định và đồng thuận xã hội.

Thiếu tướng, PGS, TS NGUYỄN VĂN SÁU, Phó viện trưởng Viện Chiến lược và Lịch sử Quốc phòng Việt Nam

https://dangcongsan.vn/xay-dung-dang/quan-triet-phuong-cham-chi-dao-thuc-hien-nghi-quyet-dai-hoi-xiv-cua-dang-ve-5-hoa-cho-phat-trien-.html?categoryId=1902446