Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 24: “Đoàn kết hướng tới một cộng đồng hòa bình và thịnh vượng”. 

Dưới chủ đề “Đoàn kết hướng tới một cộng đồng hòa bình và thịnh vượng”, Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 24 - Hội nghị Cấp cao đầu tiên trong năm Chủ tịch 2014 của Myanmar diễn ra từ ngày 10 - 11/5/2014 tại thủ đô Naypyidaw sẽ tập trung bàn về: Tình hình triển khai Lộ trình xây dựng Cộng đồng ASEAN, tương lai của Cộng đồng ASEAN, quan hệ đối ngoại của ASEAN và định hướng tương lai, cũng như trao đổi về các vấn đề khu vực và quốc tế quan tâm.

Phiên họp giữa Lãnh đạo Cấp cao ASEAN với Đại diện Đại Hội đồng liên Nghị viện ASEAN (AIPA), Thanh niên và Xã hội dân sự nhằm tăng cường trao đổi, thúc đẩy quan hệ giữa ASEAN với các tổ chức này, qua đó cùng tích cực đóng góp cho tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN.

Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 24 lần này diễn ra trong bối cảnh tình hình thế giới, khu vực và ASEAN tiếp tục diễn biến nhanh chóng và phức tạp, với nhiều cơ hội và thách thức đan xen. ASEAN dành quyết tâm cao để thực hiện thành công Lộ trình xây dựng Cộng đồng ASEAN vào cuối năm 2015, đồng thời tích cực chuẩn bị cho giai đoạn phát triển sau 2015; tiếp tục củng cố và giữ vững đoàn kết, phát huy tiếng nói thống nhất đối với các vấn đề quan trọng ở khu vực, thúc đẩy liên kết nội khối và mở rộng ra Đông Á; mở rộng và làm sâu sắc hơn nữa quan hệ với các đối tác cũng như nỗ lực duy trì vai trò trung tâm của ASEAN ở khu vực.

Tuy nhiên, ASEAN cũng đang phải đối mặt với nhiều khó khăn và thách thức ngày càng phức tạp, đặc biệt là làm sao bảo đảm được chất lượng và đúng lộ trình việc triển khai các mục tiêu xây dựng Cộng đồng; duy trì đoàn kết và phát huy vai trò chủ đạo của ASEAN, trong bối cảnh cạnh tranh các nước lớn gia tăng, đối với các vấn đề chiến lược liên quan đến hòa bình, ổn định, an ninh và phát triển ở khu vực, cũng như để thu hút sự quan tâm và tham gia của các đối tác vào hợp tác khu vực.

Về xây dựng Cộng đồng ASEAN và triển khai Kết nối ASEAN: Thời gian qua, ASEAN tiếp tục nỗ lực triển khai các biện pháp trong Lộ trình xây dựng Cộng đồng và đã đạt tỷ lệ đưa vào thực hiện khá cao. Tuy nhiên, chất lượng thực hiện các mục tiêu đề ra trong Lộ trình xây dựng Cộng đồng chưa cao; trong khi các chỉ tiêu còn lại phải thực hiện từ nay đến tháng 12/2015 là các nội dung hội nhập cao và khó. Trong bối cảnh hạn chế cả về nguồn lực và thời gian, cả ba trụ cột chính trị - an ninh, kinh tế, văn hóa – xã hội đều đã và đang xác định các lĩnh vực, biện pháp ưu tiên để triển khai trong năm 2014 và đến cuối 2015. Để chuẩn bị cho sự kiện hình thành Cộng đồng ASEAN vào ngày 31/12/2015, ASEAN đang xây dựng kế hoạch kỷ niệm bao gồm cả chiến lược truyền thông và danh mục các hoạt động trên cả ba trụ cột để tiến hành ở cấp quốc gia và khu vực.

Về định hướng Cộng đồng ASEAN sau 2015: Thực hiện chỉ đạo của Cấp cao ASEAN-23, Nhóm Công tác Hội đồng Điều phối ASEAN (ACCWG) về vấn đề này đã bắt đầu bàn và nhất trí cho rằng, Tầm nhìn ASEAN sau 2015 sẽ là sự kế thừa và phát huy kết quả đã đạt được, đồng thời đề ra tầm nhìn dài hạn nhằm phát triển Cộng đồng ASEAN vững mạnh trên cả ba trụ cột trong các thập kỷ tiếp theo; phát huy vai trò của ASEAN đối với hòa bình, ổn định và thịnh vượng ở khu vực và trên các vấn đề toàn cầu. Theo kế hoạch, Nhóm sẽ hoàn tất dự thảo các thành tố chính của Tầm nhìn để trình lên Cấp cao ASEAN-25 thông qua vào cuối năm nay. Ngoài ra, ASEAN cũng đã thành lập Nhóm Đặc trách Cao cấp (HLTF) nhằm bàn biện pháp về tăng cường năng lực Ban Thư ký ASEAN và nâng cao hiệu quả của các cơ quan ASEAN, đáp ứng tốt hơn yêu cầu liên kết và hội nhập ngày càng cao của ASEAN sau 2015.

Về quan hệ đối ngoại và cấu trúc khu vực: Khu vực Đông Á đang đứng trước những cơ hội và thách thức mới; xu thế hòa bình, hợp tác và phát triển đã, đang và sẽ tiếp tục là xu thế chủ đạo ở khu vực. Trong bối cảnh các khu vực trên thế giới vẫn đang trải qua những bất ổn thì khu vực Đông Á vẫn tiếp tục là khu vực phát triển nhất, là động lực cho tăng trưởng kinh tế thế giới. ASEAN đã và đang chủ động hợp tác với các đối tác tiếp tục đẩy mạnh quá trình xây dựng một cấu trúc khu vực đa tầng nấc, đa lĩnh vực thông qua các khuôn khổ hợp tác khu vực hiện có với ASEAN đóng vai trò trung tâm; đồng thời, góp phần xây dựng và chia sẻ các chuẩn mực ứng xử giữa các quốc gia trong khu vực nhằm duy trì môi trường hòa bình, ổn định và phát triển.

Tình hình Biển Đông thời gian qua vẫn diễn biến phức tạp, ẩn chứa nhiều rủi ro và nguy cơ. Vấn đề Biển Đông sẽ tiếp tục là vấn đề được quan tâm tại Hội nghị Cấp cao lần này. Tại Hội nghị hẹp các Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN tại Bagan, Myanmar vào tháng 1/2014, các Ngoại trưởng đã thảo luận và tỏ rõ quan ngại về những diễn biến phức tạp ở Biển Đông. Trên tinh thần đó, tại Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 24 và các Hội nghị liên quan, các nước ASEAN chắc chắn sẽ rất quan tâm và thảo luận về các diễn biến này./.