Tính đến năm 2024, Lào Cai có 154.908 thanh niên trong độ tuổi từ 16 đến 30, chiếm 19,9% dân số toàn tỉnh. Trong vòng 10 năm (2014-2024), tỷ lệ thất nghiệp ở nhóm này đã giảm mạnh từ 11,5% xuống còn 5,6% (tương đương 8.724 người). Cơ cấu lao động có sự dịch chuyển đáng kể: tỷ lệ thanh niên làm việc trong ngành nông – lâm nghiệp giảm từ 44% xuống còn 37,4%; ngành công nghiệp tăng từ 4% lên 10,3%; ngành thương mại – dịch vụ từ 7% lên 8,4%. Những con số phản ánh xu hướng việc làm năng động, phù hợp hơn với trình độ và nhu cầu của giới trẻ.

Bảng: Phân loại thanh niên theo lĩnh vực giai đoạn 2014-2024

Về thu nhập, phần lớn thanh niên hiện nay ở mức từ 3 đến dưới 8 triệu đồng/tháng, chiếm 52,4% (81.172 người). Tuy nhiên, vẫn còn tới 31,2% (48.331 người) thuộc nhóm có thu nhập dưới 3 triệu đồng/tháng, trong khi chỉ 16,4% đạt mức thu nhập từ 8 triệu đồng trở lên. Mặt bằng thu nhập có cải thiện so với giai đoạn trước nhờ chính sách đào tạo nghề, hỗ trợ khởi nghiệp và phát triển kinh tế nông thôn. Dù vậy, khoảng cách thu nhập giữa các khu vực trong tỉnh vẫn còn lớn. 

Những huyện vùng sâu như Mường Khương, Bắc Hà, Văn Bàn, thanh niên còn khó khăn do thiếu cơ hội việc làm và hạn chế về hạ tầng kinh tế – xã hội. Một bộ phận người trẻ còn thiếu kỹ năng, ngại thay đổi hoặc chưa có điều kiện tiếp cận thông tin về thị trường lao động. Không ít địa phương còn thiếu trung tâm hỗ trợ việc làm, tư vấn nghề nghiệp hoặc chưa có mô hình kinh tế đủ để giữ chân và tạo động lực phát triển tại chỗ cho thanh niên. Điều này đặt ra yêu cầu cần tiếp tục các giải pháp hỗ trợ thực chất, đúng người, đúng nhu cầu và sát đặc thù địa phương.

Trong bối cảnh đó, nhiều chính sách hỗ trợ được tỉnh Lào Cai tích cực triển khai. Hơn 106 xã trong tỉnh đang thực hiện mô hình khởi nghiệp do thanh niên làm chủ, với sự hỗ trợ về vốn, kỹ thuật và truyền thông. Ngoài ra, các hoạt động định hướng nghề nghiệp, đào tạo kỹ năng mềm, kết nối với doanh nghiệp và thị trường tiêu thụ cũng ngày càng được chú trọng. Không chỉ hỗ trợ về việc làm, các chính sách hướng tới tạo môi trường để người trẻ phát huy sáng tạo, tự lập và tự tin khởi nghiệp.

Đáng chú ý, chuyển đổi số đang trở thành đòn bẩy quan trọng giúp thanh niên vươn lên. Theo khảo sát năm 2024 với 7.500 thanh niên toàn tỉnh, có tới 96,7% thanh niên sử dụng mạng Internet, trong đó 78,1% người trẻ quan tâm và sử dụng công nghệ số trong các lĩnh vực của đời sống: 31,1% ứng dụng để học tập, 23% dùng để kinh doanh và 23% áp dụng trong giải quyết thủ tục hành chính. Các nền tảng trực tuyến giúp thanh niên vùng cao tiếp cận thông tin việc làm, kết nối thị trường, học nghề và khởi nghiệp thuận lợi hơn, qua đó từng bước thu hẹp khoảng cách về cơ hội giữa miền núi và miền xuôi.

Ứng dụng công nghệ số trong đời sống đang trở thành xu hướng phổ biến của thanh niên. (Ảnh minh họa)

Tình hình việc làm và thu nhập của thanh niên Lào Cai trong giai đoạn 2014–2024 đã có nhiều cải thiện tích cực, thể hiện qua tỷ lệ thất nghiệp giảm và cơ cấu lao động chuyển dịch theo hướng hiện đại hơn. Tuy nhiên, những thách thức về chênh lệch thu nhập, thiếu cơ hội việc làm tại vùng sâu và hạn chế kỹ năng vẫn hiện hữu. Các chính sách hỗ trợ, đặc biệt trong lĩnh vực khởi nghiệp và chuyển đổi số  đang góp phần mở ra hướng đi mới cho thanh niên. Để phát triển bền vững, cần tiếp tục các giải pháp đồng bộ, lấy thanh niên làm trung tâm trong chiến lược phát triển nhân lực địa phương./.