Lào Cai - Trung tâm kết nối chiến lược, động lực cho phát triển kinh tế vùng. (Ảnh minh hoạ: Ngọc Bằng)

Lào Cai nằm ở trung tâm vùng Trung du và miền núi phía Bắc, là cầu nối quan trọng giữa Việt Nam và Tây Nam Trung Quốc – khu vực có hơn 400 triệu dân, đóng vai trò là cánh cửa giao thương, xuất nhập khẩu hàng hóa giữa Việt Nam và ASEAN với thị trường Trung Quốc rộng lớn. Đây là điểm đầu trên tuyến hành lang kinh tế Côn Minh – Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng – Quảng Ninh, con đường ngắn nhất để hàng hóa từ Trung Quốc đi ra biển, đồng thời là hành lang xuất khẩu nông sản của Việt Nam sang Trung Quốc. 

Lợi thế này giúp Lào Cai không chỉ đóng vai trò trung tâm phát triển của vùng mà còn là điểm giao thương chiến lược của quốc gia. Hiện nay, khoảng 70% lượng hàng hóa xuất khẩu từ Việt Nam sang Trung Quốc qua biên giới phía Bắc được vận chuyển qua Lào Cai. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu qua địa bàn đạt hơn 35 tỷ USD giai đoạn 2004 – 2025, tốc độ tăng trưởng bình quân trên 15%/năm.

Hệ thống giao thông của Lào Cai có đầy đủ 4 loại hình kết nối chiến lược. Đường bộ: Cao tốc Nội Bài – Lào Cai dài 265km, là tuyến cao tốc dài nhất Việt Nam, kết nối Hà Nội với Lào Cai, giúp rút ngắn thời gian di chuyển từ 7 tiếng xuống chỉ còn 3 tiếng. Đường sắt: Tuyến Hà Nội – Lào Cai – Côn Minh (Trung Quốc) với lịch sử hơn 110 năm, tương lai sẽ có thêm tuyến đường sắt tốc độ cao. Đường thủy: Tuyến sông Hồng có tiềm năng vận tải hàng hóa nội địa và liên vận quốc tế. Đường hàng không: Sân bay Sa Pa (dự kiến khởi công năm 2025, khai thác chuyến bay đầu tiên vào năm 2028) sẽ giúp Lào Cai trở thành tỉnh duy nhất trong khu vực có cả 4 loại hình giao thông chiến lược.

Cực tăng trưởng kinh tế vùng

Lào Cai hiện là một trong những cực tăng trưởng kinh tế quan trọng của vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ, cùng với Bắc Giang và Thái Nguyên. GRDP bình quân đầu người đạt trên 97 triệu đồng/năm, tốc độ tăng trưởng kinh tế duy trì gần 10%/năm, thu ngân sách hơn 13.000 tỷ đồng (2024), đứng đầu các tỉnh biên giới phía Bắc.

Công nghiệp chế biến, thương mại biên giới và du lịch đang là ba trụ cột chính của nền kinh tế tỉnh. Công nghiệp: là trung tâm luyện kim, hóa chất của cả nước với các mỏ đồng (100 triệu tấn, lớn nhất Đông Nam Á), apatit (2,5 tỷ tấn), quặng sắt (120 triệu tấn). Nhà máy Gang thép Lào Cai và Nhà máy sản xuất cáp điện cao thế có công suất 60.000 tấn/năm, giúp giảm 300 triệu USD nhập khẩu nguyên liệu mỗi năm. Thương mại biên giới: Xuất khẩu chủ yếu nông sản (gạo, đường, thanh long, vải thiều...) và nhập khẩu nguyên liệu sản xuất. Lào Cai đóng góp 25% tổng giá trị thương mại biên giới phía Bắc. Du lịch: Khu du lịch quốc gia Sa Pa đón 8 triệu lượt khách/năm (dự kiến đạt 15 triệu vào 2030), đóng góp 15% GRDP của tỉnh.

Trong lĩnh vực thương mại biên giới, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu qua Lào Cai đạt 35 tỷ USD giai đoạn 2004 – 2025, tốc độ tăng bình quân trên 15%/năm. Khu kinh tế cửa khẩu Lào Cai là trung tâm logistics quan trọng, giúp tối ưu hóa giao thương với Trung Quốc và ASEAN.

Trung tâm du lịch hàng đầu khu vực

Với điểm nhấn là Khu du lịch quốc gia Sa Pa, du lịch Lào Cai phát triển vượt bậc, dẫn đầu khu vực Trung du và miền núi Bắc Bộ, thu hút trên 8 triệu lượt khách/năm, dự kiến đạt 15 triệu lượt vào 2030. Du lịch đóng góp 15% GRDP của tỉnh và đang hướng tới 25 - 30% vào 2030. Hệ thống hạ tầng du lịch đồng bộ, cùng với tiềm năng lớn từ Y Tý và các điểm du lịch cộng đồng, giúp Lào Cai giữ vững vị trí đầu tàu trong lĩnh vực này.

Thành phố Lào Cai được quy hoạch bài bản, với hệ thống hạ tầng hành chính, trung tâm hội nghị, khách sạn từ 3-5 sao, khu đô thị hiện đại. Thành phố đã sẵn sàng đáp ứng yêu cầu phát triển trong bối cảnh mới. Trụ sở hành chính, Trung tâm hội nghị 1.000 chỗ ngồi. Bệnh viện Đa khoa tỉnh (1.000 giường), Trường Quốc tế Canada, Phân hiệu Đại học Thái Nguyên. Khu đô thị mới hiện đại, 10.000 căn hộ nhà ở xã hội phục vụ cán bộ, công chức, Nhân dân.  

Lào Cai có trên 182 km đường biên giới với Trung Quốc, là tuyến biên giới kiểu mẫu, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm quốc phòng, an ninh. Đây cũng là địa phương đi đầu trong hoàn thành phân giới cắm mốc trên bộ, được Chính phủ Trung Quốc công nhận là "Thành phố hữu nghị với Trung Quốc".

Với những lợi thế đặc biệt về địa chính trị, kinh tế, hạ tầng, thương mại, du lịch và đối ngoại, Lào Cai không chỉ hội tụ các yếu tố thuận lợi, đảm bảo lợi ích phát triển bền vững của tỉnh sau sáp nhập mà còn góp phần thúc đẩy sự phát triển của cả vùng Trung du và miền núi phía Bắc cũng như cả nước./.