Các sản phẩm chăm sóc sức khỏe được sản xuất từ cây dược liệu ở Lào Cai

Lào Cai là 1 trong 8 vùng trồng dược liệu có thế mạnh của Việt Nam theo Quy hoạch Tổng thể phát triển Dược liệu đến năm 2030 được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt. Dược liệu cũng là cây trồng chủ lực được trong Chiến lược phát triển nông nghiệp hàng hóa Lào Cai đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050.

Hiện diện tích trồng cây dược liệu trên địa bàn toàn tỉnh hiện đạt 4.246 ha, trong đó 157 ha/11 loại cây dược liệu đạt các nguyên tắc, tiêu chuẩn GACP-WHO. Diện tích cây dược liệu trồng hằng năm tập trung tại các địa phương: huyện Bát Xát 350 ha (xuyên khung, vân mộc hương, độc hoạt, đương quy, đan sâm, sâm bố chính, cỏ ngọt, gừng tía, sâm đất...); thị xã Sa Pa 270 ha (actiso, đương quy, tía tô, chùa dù, cây thuốc tắm...); huyện Bắc Hà 240 ha (actiso, cát cánh, đương quy, gừng, nghệ...); huyện Si Ma Cai 165 ha (cát cánh, đương quy, gừng, bạch truật...); huyện Mường Khương 6 ha (gừng tía). Sản lượng thu hoạch cây dược liệu trong năm 2024 đạt 16.650 tấn tươi, bao gồm actiso, chè dây, giảo cổ lam, chùa dù, sa nhân, cây thuốc tắm người Dao...Đến nay, Lào Cai đã trên 160 sản phẩm được công nhận OCOP từ 3 sao trở lên, trong đó có nhiều sản phẩm là thảo dược như Cao mềm Atiso Sa Pa; Viên nang Đông trùng Hạ thảo; Trà phun sương Atiso Sa Pa; Cao phun sương Atiso Sa Pa; Trà túi lọc dây leo Sa Pa; Trà túi lọc Giảo cổ lam Sa Pa; Trà túi lọc Linh chi; Trà Tam thất Simacai… Các sản phẩm này đã và đang hấp dẫn du khách, làm món quà cho du khách mang nét đặc trưng riêng có của Lào Cai. 

Các mô hình sản xuất dược liệu kết hợp du lịch tại Lào Cai ngày càng phát triển mạnh mẽ, đặc biệt là các mô hình du lịch dịch vụ thắm thuốc, ngâm chân, xông hơi và các sản phẩm từ dược liệu làm quà tặng như cao Atiso, trà thảo dược, tam thất, các loại mỹ phẩm từ dược liệu,… Các bài thuốc và phương pháp chữa bệnh bằng y học cổ truyền được đồng bào dân tộc như H’Mông, Dao đỏ, Tày, và Giáy lưu truyền qua nhiều thế hệ. Liệu pháp tắm thuốc của người Dao đỏ tại Sa Pa đã trở thành sản phẩm du lịch nổi tiếng và được du khách trong và ngoài nước yêu thích.

Các mô hình trồng cây dược liệu ngày càng phát triển. Mới đây nhất, tháng 10/2024, tỉnh Lào Cai đã thí điểm trồng cây cúc chi làm dược liệu tại Sa Pa và Bát Xát. Mô hình được kỳ vọng tạo sinh kế bền vững, tăng thu nhập cho nông dân, góp phần phát triển kinh tế gắn với xây dựng hình ảnh, quảng bá du lịch, điểm đến tại các địa phươn. Nông dân trên địa bàn đã có kinh nghiệm trong gây trồng và phát triển các loại dược liệu bản địa, tạo lợi thế cạnh tranh cho sản xuất dược liệu so với cây trồng khác; đã có sự tham gia của các công ty trong liên kết đầu tư và thu mua nguyên liệu, do vậy đầu ra sản phẩm ổn định, người dân yên tâm sản xuất.

Từ nay đến năm 2030, tỉnh Lào Cai phấn đấu duy trì và phát triển diện tích dược liệu của tỉnh đạt khoảng 5.000ha; phát triển tối thiểu 2 cơ sở sơ chế, chế biến dược liệu; xây dựng thương hiệu từ 2-3 sản phẩm dược liệu và có thêm từ 3-5 sản phẩm dược liệu được tạo ra gắn với Chương trình Mỗi xã một sản phẩm; hình thành 5 nhóm sản phẩm dược liệu gắn với du lịch; hình thành ít nhất 5 điểm du lịch sinh thái, du lịch trải nghiệm gắn với dược liệu tại Sa Pa, Bắc Hà, Bát Xát, Bảo Yên.

Mô hình trồng cây cát cánh ở Hoàng Thu Phố, Bắc Hà

Để đạt được mục tiêu này, Lào Cai sẽ tiếp tục xây dựng ổn định vùng nguyên liệu bằng việc bảo tồn các loài cây dược liệu quý tại Vườn Quốc gia Hoàng Liên, Khu Bảo tồn Thiên nhiên Bát Xát, Khu Bảo tồn Thiên nhiên Hoàng Liên, Văn Bàn. Hiện tỉnh đang quy hoạch và mở rộng các vùng trồng dược liệu chất lượng cao, đảm bảo nguồn cung ổn định cho sản xuất và xuất khẩu. Xây dựng chuỗi giá trị khép kín từ trồng, thu hoạch, chế biến đến phân phối sản phẩm dược liệu. Hỗ trợ nghiên cứu, bảo tồn, và ứng dụng các bài thuốc cổ truyền của đồng bào dân tộc. Kết hợp y học cổ truyền với y học hiện đại để phát triển các sản phẩm chăm sóc sức khỏe như cao thảo dược, trà dược liệu, tinh dầu và mỹ phẩm thiên nhiên. Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong chế biến bằng việc đầu tư vào công nghệ chế biến sâu, bảo quản và chiết xuất tinh chất từ dược liệu, nâng cao giá trị gia tăng; Xây dựng thương hiệu và chứng nhận chất lượng (OCOP, VietGAP) cho các sản phẩm y dược cổ truyền của Lào Cai. Thực hiện gắn kết với du lịch và dịch vụ chăm sóc sức khỏe, khuyến khích các doanh nghiệp, Hợp tác xã đầu tư nâng câp dây truyền chế biến, tăng cường xúc tiến, quảng bá sản phẩm; ưu tiên đầu tư xây dựng phát triển các sản phẩm dược liệu gắn với du lịch và chương trình OCOP.

Phát triển các sản phẩm y dược cổ truyền là hướng đi bền vững giúp Lào Cai không chỉ khai thác hiệu quả nguồn tài nguyên thiên nhiên mà còn bảo tồn giá trị văn hóa truyền thống. Với tiềm năng lớn và định hướng rõ ràng, Lào Cai sẽ tiếp tục ghi dấu ấn trên bản đồ y dược cổ truyền của Việt Nam, mang đến những sản phẩm chất lượng cao và góp phần nâng cao sức khỏe cộng đồng.