Làng hương Kíp Tước mùa Tết
Một ngày tháng Chạp, chúng tôi có dịp vào thôn Kíp Tước (xã Hợp Thành, thành phố Lào Cai) nơi mà đồng bào dân tộc Giáy vẫn duy trì nghề làm hương truyền thống từ các loại thảo mộc.
Hương của người Giáy ở Kíp Tước được làm từ các loại thảo mộc.
Mùa này, các gia đình đồng bào Giáy ở Kíp Tước đang tranh thủ ngày nắng ấm để làm nốt những mẻ hương mới, chuẩn bị hàng hóa bán dịp Tết nguyên đán Giáp Thìn. Dọc hai bên đường “mọc” lên những ống tre bà con dân tộc Giáy dùng để phơi hương cho khô. Trước sân bà con phơi hương, rực rỡ sắc màu bởi màu hồng của những bó thân tre đã nhuộm màu, bởi màu vàng đất của những cây hương đã thành phẩm.
Công đoạn vào bột hương phải làm nhiều lần cho que hương đủ độ tròn và đủ độ khi thắp sẽ cháy đều.
Người Giáy ở Kíp Tước có nghề làm hương thảo mộc truyền thống nên hầu như nhà nào cũng biết làm hương. Kỹ thuật làm hương cũng đơn giản, tuy nhiên để làm hương đúng kiểu của người Giáy, thì phải tỉ mỉ từng công đoạn. Tầm giữa năm, người Giáy ở Kíp Tước đã phải lên rừng tìm cây tre mai thẳng, không cụt ngọn về để ngâm xuống ao, gần Tết mới vớt lên phơi thật khô, rồi chẻ nhỏ theo quy cách để làm thân cây hương.
Mỗi dịp cận Tết người Giáy ở Kíp Tước lại nhộn nhịp vào mùa làm hương.
Bột hương được người Giáy khéo léo chọn từ các loại thảo mộc có mùi thơm như vỏ cây quế, cây kháo, cây de, cây mỡ, cây nan…Các loại vỏ cây này đem về phơi qua nhiều nắng rồi giã thành bột hương. Công đoạn vào bột hương được làm nhiều lần khi cây hương có đủ độ tròn to cháy đượm thì đem phơi.
Nghề làm hương ở Kíp Tước đang được cấp ủy chính quyền xã Hợp Thành bảo tồn phát triển.
Bà Phùng Thị Thẻng, người có nhiều năm làm hương ở làng người Giáy thôn Kíp Tước cho biết: Cứ vào dịp giáp Tết, tranh thủ ngày nắng ráo, gia đình tôi làm số lượng nhiều hơn để bán tại chợ phiên Hợp Thành vào sáng Chủ nhật hằng tuần, cũng như phục vụ nhu cầu cho các gia đình trong xã, một số địa phương khác…
Phụ nữ dân tộc Giáy ở Kíp Tước ai cũng biết làm hương thảo mộc.
Ngoài việc bày tỏ lòng thành kính tổ tiên, hương thảo mộc của người Giáy ở Kíp Tước còn là bài thuốc có ích cho sức khỏe, bởi được chế biến từ các loại vỏ cây hòa quyện tạo ra mùi thơm, có tác dụng xua tan mỏi mệt, làm cho tinh thần thư thái dễ chịu; giúp các gia đình xua đuổi ruồi muỗi rất hữu ích.
Người Giáy ở Kíp Tước vẫn duy trì nghề làm hương trở thành một nét đẹp trong văn hóa truyền thống.
Ông Vi Văn Hưởng, Trưởng thôn Kíp Tước chia sẻ: Hiện trong thôn còn khoảng chục hộ vẫn duy trì nghề truyền thống làm hương để dùng trong gia đình hằng ngày, cũng như phục vụ nhu cầu tiêu dùng của bà con dân tộc Giáy ở các địa phương trong tỉnh. Chúng tôi cũng đã vận động, tuyên truyền bà con gìn giữ, bảo tồn nghề làm hương truyền thống, vừa có thêm thu nhập, vừa để xây dựng thành điểm trải nghiệm sắc màu văn hóa của đồng bào Giáy.
Không chỉ làm ra sản phẩm dùng trong các gia đình người Giáy, nghề làm hương truyền thống còn là nét đẹp văn hóa của đồng bào các dân tộc ở Hợp Thành đang được gìn giữ, bảo tồn và phát huy trong đời sống kinh tế - xã hội.
