Độc đáo giày thổ cẩm ở xứ Mường
Trong kho tàng văn hóa của dân tộc Thu Lao ở vùng cao Mường Khương, nét độc đáo của trang phục truyền thống đã tạo nên bản sắc riêng. Đặc biệt, phải kể đến, đó là đôi giày thổ cẩm được phụ nữ làm hoàn toàn các công đoạn bằng tay. Màu sắc rực rỡ, hoa văn được thêu tay tỉ mỉ, tua rua được đính trang trí cầu kỳ trên đôi giày đã tạo nên những đôi giày thổ cẩm rất độc đáo không phải dân tộc nào cũng có được.
Mỗi đôi giày là một tác phẩm nghệ thuật chứa đựng bản sắc văn hoa và nét tinh hoa
trong nghề thủ công truyền thống của dân tộc Thu Lao
Theo truyền thống của người Thu Lao, từ thời thiếu nữ, họ đã được người thân trong gia đình truyền dạy cách thêu may, làm giày thổ cẩm để tự làm cho mình và người thân. Thông thường, phụ nữ Thu Lao tự mình làm giày cho mình để đi trong những dịp lễ hội và nghi lễ quan trọng của dòng họ, bản làng, rất ít khi mua sẵn. Bởi, đã là phụ nữ Thu Lao, thì đều phải biết làm giày thổ cẩm. Khi đi làm dâu, về nhà chồng, phụ nữ Thu Lao làm giày để tặng bố mẹ và người thân trong gia đình nhà chồng. Khi có con, những bà mẹ Thu Lao lại gửi gắm tình yêu của mình vào những đôi giày, tỉ mỉ khâu giày cho con, cho chồng.
Giày thổ cẩm được đồng bào dân tộc Thu Lao dùng trong dịp lễ hội truyền thống và trong các nghi lễ quan trọng, lễ cưới
Cách làm thì giống nhau, nhưng để có một đôi giày đẹp, bắt mắt, đi êm chân, thì phụ thuộc hoàn toàn vào tài khéo tay của người làm giày. Ở đó, thể hiện sức sáng tạo về màu sắc, đường nét và khéo léo từng đường kim mũi chỉ của mỗi phụ nữ dân tộc Thu Lao. Hoa văn trang trí trên đôi giày thể hiện rõ những hoa lá, cỏ cây chim muông trong rừng, những hình mô phỏng nông cụ, núi đồi, ruộng bậc thang và các con vật, cây cối gần gũi với cuộc sống thường nhật được chị em Thu Lao khéo léo đưa vào trong đôi giày, tạo nên vẻ đẹp và sự độc đáo riêng biệt, thể hiện bản sắc văn hóa riêng của dân tộc mình. Chất liệu để làm nên đôi giày cũng là chất liệu được phụ nữ Thu Lao tự trồng bông, dệt vải, nhuộm màu lá cây để tạo màu sắc khi sáng tạo hoa văn và can vải.
Hoa văn thổ cẩm được phụ nữ Thu Lao tỉ mỉ thêu trên những đôi giày rất độc đáo
Dòng chảy cuộc sống hiện đại ít nhiều cũng khiến một số nghề thủ công truyền thống ở vùng cao xứ Mường mai một dần, trong đó có nghề làm giày thổ cẩm của dân tộc Thu Lao. Hiện nay, hầu hết phụ nữ Thu Lao tuy biết về kỹ thuật làm giày, nhưng không còn nhiều phụ nữ Thu Lao biết khâu giày đẹp. Để bảo tồn văn hóa và các giá trị truyền thống trong cộng đồng người Thu Lao ở vùng cao Mường Khương, cấp ủy chính quyền địa phương đã và đang tuyên truyền vận động bà con bảo tồn nghề làm giày, không chỉ giữ gìn bản sắc văn hóa, phát triển thành làng nghề, trở thành nơi trải nghiệm cho khách du lịch tìm hiểu văn hóa và cũng để phát triển kinh tế cho người dân nơi đây.
Từ đôi bàn tay khéo léo phụ nữ Thu Lao đã làm nên những đôi giày thêu đầy bản sắc
tạo nên nét riêng có trong văn hóa của dân tộc mình.
