Bảo vệ tầng ozone chính là bảo vệ sự sống trên Trái đất. (Ảnh: UNEP)

Năm 1994, Đại hội đồng Liên hợp quốc đã quyết định lấy ngày 16/9, ngày ký kết Nghị định thư Montreal về các chất làm suy giảm tầng ozone (16/9/1987), để kỷ niệm Ngày thế giới bảo vệ tầng ozone. Nghị định thư Montreal yêu cầu hạn chế và cuối cùng chấm dứt hoàn toàn việc sử dụng và sản xuất các hợp chất cácbon của clo và flo (CFC – chlorofluorocacbons) cũng như các chất hóa học gây suy giảm tầng ozone khác như tetraclorit cácbon, các hợp chất của brôm (halon) và methylchloroform.

Nghị định thư mang tính lịch sử này đã được thông qua tại thành phố Montreal (Canada) và bắt đầu có hiệu lực từ ngày 01/01/1989. Nghị định thư Montreal áp đặt các biện pháp và nghĩa vụ loại trừ hoàn toàn sản xuất và sử dụng các chất làm suy giảm tầng ozone đối với các nước thành viên.

Nhân ngày kỷ niệm này, Liên hợp quốc mong muốn kêu gọi tất cả các nước thành viên tăng cường các hoạt động phù hợp với những mục tiêu của Nghị định thư Montreal và các điểm sửa đổi bổ sung. Ngoài ra, Liên hợp quốc cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của tầng ozone trong việc lọc ánh sáng mặt trời, ngăn ngừa tác hại của tia cực tím đến được bề mặt trái đất và do đó bảo vệ sự sống trên hành tinh của chúng ta.

Năm nay, chủ đề kỷ niệm Ngày thế giới bảo vệ tầng ozone được Liên hợp quốc lựa chọn là: “Một bầu không khí sạch, đó là tương lai mà chúng ta mong muốn”. Theo Liên hợp quốc, việc dần dần loại bỏ sử dụng các chất làm suy giảm tầng ozone và hạn chế các chất này không chỉ giúp bảo vệ tầng ozone cho các thế hệ hiện tại và tương lai, mà còn góp phần không nhỏ vào những nỗ lực được cộng đồng quốc tế triển khai để ứng phó với biến đổi khí hậu. Hơn nữa, việc loại bỏ các chất này giúp bảo vệ sức khỏe con người và các hệ sinh thái bằng cách hạn chế bức xạ cực tím có hại đến Trái đất.

Trong thông điệp được gửi đi nhân Ngày thế giới bảo vệ tầng ozone 2013, Tổng Thư ký Liên hợp quốc Ban Ki-moon nhấn mạnh: “Đối với những thách thức lớn, cần có các biện pháp lớn. Các quốc gia trên thế giới đã nhất trí thông qua các biện pháp dứt khoát để bảo vệ tầng ozone, vận động một tiến trình liên chính phủ mở ra những con đường mới”.

Theo nhà lãnh đạo cấp cao của Liên hợp quốc, “vào thời điểm chúng ta áp dụng các kết quả của Hội nghị Liên hợp quốc về phát triển bền vững, sự thành công đáng chú ý của Nghị định thư Montreal về các chất làm suy giảm tầng ozone là một tia hy vọng. Nghị định thư này bảo đảm việc bảo vệ tầng ozone, góp phần đáng kể vào việc giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu và nhắc nhở chúng ta rằng, phải đối mặt với các mối đe dọa hiện hữu, các quốc gia trên thế giới có thể hợp tác vì lợi ích chung”.

Nhân dịp này, Tổng Thư ký Ban Ki-moon cũng bày tỏ “hy vọng thành công này sẽ là một nguồn thông tin và nguồn cảm hứng cho cộng đồng quốc tế để xác định một tầm nhìn mới và một khuôn khổ chiến lược cho giai đoạn sau năm 2015, thời hạn dự kiến đạt được các mục tiêu phát triển thiên niên kỷ”.

Tổng Thư ký Liên hợp quốc “hoan nghênh tất cả những ai đã làm cho Nghị định thư Montreal trở thành một hình mẫu đáng chú ý của sự hợp tác quốc tế” và “kêu gọi các Chính phủ, các doanh nghiệp, các tổ chức xã hội và các đối tác cùng theo đuổi hình mẫu này để giải quyết những thách thức lớn khác của thời đại chúng ta trong lĩnh vực môi trường và phát triển”./.